Toplu Teklif Listeniz
Henüz teklif listenize ürün eklemediniz.
Elektrik Panosu ve Koruma Ekipmanları Rehberi
30-07-2026
00:07
Pano, Koruma & Şalt
Elektrik Panosu ve Koruma Ekipmanları Rehberi
Sigorta, kaçak akım rölesi, parafudr ve şalter seçimini; pano kurulum sırasını ve yönetmelik şartlarını tek rehberde bulun.
Pano, Koruma & Şalt10 dk okumaGüncelleme: 26 Temmuz 2026
Hızlı Cevap
Bir elektrik panosu, koruma cihazlarının doğru sırayla dizilmesidir. Yukarıdan aşağıya mantık şudur: ana şalter (tüm tesisatı tek hamlede kesmek için) → parafudr (aşırı gerilime karşı) → 300 mA kaçak akım rölesi (yangın koruması, ana hat) → 30 mA kaçak akım rölesi (insan koruması, priz ve ıslak hacim grupları) → otomatik sigortalar (her devre için ayrı, kablo kesitine uygun amperde). Modül sayısı hesaplanırken toplam genişliğin en az %30'u boş bırakılır; sonradan devre eklemek panoyu yenilemekten çok daha ucuzdur.
- Sigorta kabloyu korur, kaçak akım rölesi insanı korur. İkisi birbirinin yerine geçmez; ikisi de gerekir.
- 30 mA can güvenliği, 300 mA yangın koruması içindir. Priz devrelerinde 30 mA aranır.
- Sigorta amperi kablodan büyük seçilirse koruma hiç yoktur — kablo sigortadan önce yanar. Sıra daima: kesit → sigorta.
- Panoda en çok atlanan iki şey: etiketleme ve %30 yedek modül payı. İkisi de sonradan telafi edilmesi pahalı kalemler.
İçindekiler (8 bölüm)
- Pano, tesisatın karar merkezidir
- Doğru pano mimarisi: yukarıdan aşağıya koruma kademeleri
- Pano ekipmanları: her cihaz hangi tehlikeye karşı?
- Sigorta seçimi: sıra daima kesitten sigortaya
- Kaçak akım rölesi: tesisattaki tek can güvenliği cihazı
- Seçicilik: neden bir arızada tüm ev kararmasın
- Pano tipleri ve seçim ölçütleri
- Sonraki adım
Pano, tesisatın karar merkezidir
Bir elektrik tesisatının kalitesini görmek isteyen kişi prizlere değil panoya bakar. Pano; hangi devrenin nereye gittiğini, hangi tehlikeye karşı hangi cihazın konulduğunu ve arıza anında ne olacağını belirleyen yerdir. Panoda yapılan bir eksiklik, tesisatın geri kalanı ne kadar iyi olursa olsun kapatılamaz.
Türkiye'de sahada gördüğümüz en yaygın üç pano sorunu şunlardır: kaçak akım rölesi hiç yok ya da tek ve 300 mA, sigorta amperleri kablo kesitine göre değil rastgele seçilmiş, ve hiçbir devre etiketlenmemiş. Bu rehber, bu üçünü baştan çözmek için sırayla ilerliyor.
Doğru pano mimarisi: yukarıdan aşağıya koruma kademeleri
Panonun mantığı bir filtre dizisidir. Her kademe farklı bir tehlikeyi yakalar ve en genelden en özele doğru daralır.
Pano ekipmanları: her cihaz hangi tehlikeye karşı?
Koruma ve kumanda cihazlarıNe yapar, ne yapmaz — panoda karışıklığın en çok yaşandığı konu
| Cihaz | Neye karşı korur | Neye karşı KORUMAZ | Modül |
|---|---|---|---|
| Ana şalter | Koruma değil, ayırma görevi: tesisatı tek noktadan enerjisiz bırakır | Hiçbir arızaya karşı — koruma cihazı değildir | 2–4 |
| Otomatik sigorta (MCB) | Aşırı yük ve kısa devre — kabloyu korur | Kaçak akım, elektrik çarpması, aşırı gerilim | 1–3 |
| Kaçak akım rölesi (RCCB) | Kaçak akım — insanı ve yangına karşı tesisatı korur | Kısa devre ve aşırı yük (bu yüzden sigortayla birlikte kullanılır) | 2–4 |
| Kaçak akım + sigorta (RCBO) | Her ikisi birlikte, tek devre için | Aşırı gerilim | 2 |
| Parafudr (SPD) | Yıldırım ve anahtarlama kaynaklı aşırı gerilim darbeleri | Aşırı yük, kısa devre, kaçak | 2–4 |
| Kompakt şalter (MCCB) | Yüksek akımlı ana hatlarda aşırı yük ve kısa devre; ayarlanabilir | Kaçak akım (ayrı modül eklenmezse) | 4–9 |
| Kontaktör | Koruma değil: yükü uzaktan / otomatik anahtarlar | Hiçbir arızaya karşı | 1–3 |
| Termik röle | Motorun aşırı ısınması ve faz kaybı | Kısa devre (kontaktör + sigorta ile birlikte kullanılır) | — |
| Faz koruma rölesi | Faz sırası hatası, faz kaybı, düşük/yüksek gerilim | Kaçak, kısa devre | 1–3 |
| Zaman saati | Koruma değil: aydınlatma ve yükü programlı çalıştırır | — | 1–2 |
Modül genişliği referansı: 1 modül ≈ 17,5-18 mm. Pano seçerken toplam modül ihtiyacını hesaplayıp %30 yedek eklemek, birkaç yıl sonra pano değiştirmekten çok daha ekonomiktir.
Sigorta seçimi: sıra daima kesitten sigortaya
Panoda en sık yapılan hata, sigortayı "atmasın diye" büyük seçmektir. Bu, koruma zincirini tersine çevirir.
Doğru sıraYük → kesit → sigorta
▼
1 · Devrenin yükünü belirleHangi cihazlar bağlanacak, toplam kaç kW?
▼
2 · Kablo kesitini seçAkım, hat uzunluğu ve döşeme yöntemine göre
▼
3 · Sigortayı kesite göre seçSigorta akımı, kablonun taşıma kapasitesini AŞMAZ
▼
Ters yönde ilerlersenizSigortayı büyütüp kabloyu olduğu gibi bırakmak = korumasız tesisat
Kesit - sigorta uyum tablosuBakır iletken, konut ve küçük iş yeri devreleri için yaygın eşleşmeler
| Kablo kesiti | Uygun sigorta | Eğri tipi | Tipik devre |
|---|---|---|---|
| 1,5 mm² | 10 A | B | Aydınlatma |
| 2,5 mm² | 16 A | B | Priz devreleri |
| 4 mm² | 20–25 A | B / C | Şofben, termosifon, klima |
| 6 mm² | 32 A | C | Elektrikli ocak, EV şarj (7,4 kW) |
| 10 mm² | 40 A | C | Daire giriş, ana kolon |
| 16 mm² | 63 A | C | Ana şalter, büyük abone |
| Bu eşleşmeler kısa hatlar ve normal döşeme koşulları içindir. Uzun hat, sıcak ortam veya çok kablolu güzergâhta kesit büyür, sigorta aynı kalır. Ayrıntı: sigorta amper seçimi. | |||
Kaçak akım rölesi: tesisattaki tek can güvenliği cihazı
Otomatik sigorta, aşırı akımı görür. Ama bir insanın ıslak elle bozuk bir cihaza dokunduğu anda geçen akım, sigortanın açma eşiğinin çok altındadır — sigorta hiçbir şey yapmaz. Bu durumu yalnızca kaçak akım rölesi görebilir.
Tip seçimi de önemlidir
Kaçak akım rölelerinin akım tipine göre sınıfları vardır. AC tipi yalnızca sinüzoidal alternatif kaçağı görür. A tipi buna ek olarak darbeli doğru akım bileşenini de algılar; inverterli klima, LED sürücüsü, çamaşır makinesi gibi elektronik yükleri olan modern konutlarda en az A tipi önerilir. B tipi ise düz doğru akım kaçağını da görür ve elektrikli araç şarj üniteleri ile bazı frekans konvertörlerinde zorunlu hâle gelir. Ayrıntı: EV şarj istasyonu kurulumu.
Seçicilik: neden bir arızada tüm ev kararmasın
İyi tasarlanmış bir panoda mutfaktaki bir arıza yalnızca mutfak grubunu açar. Buna seçicilik (selektivite) denir ve iki şeyle sağlanır:
Akım seçiciliği
Alt kademedeki koruma cihazının anma akımı, üst kademedekinin belirgin altında olur. Böylece arıza akımı önce alttaki cihazı açar.
Pratik: Ana şalter 63 A ise grup sigortaları 32 A ve altında kalır.
Zaman seçiciliği
Üst kademedeki cihaz gecikmeli açar. Kaçak akım rölelerinde bu, seçici (S) tip ile sağlanır.
Pratik: Ana hattaki 300 mA röle S tipi seçilirse, alt kademedeki 30 mA röle önce açar ve yalnız o grup gider.
Sık görülen seçicilik hatası
Ana hatta 30 mA röle, alt kademede de 30 mA röle kullanmak. İkisinin eşiği aynı olduğu için hangisinin açacağı belirsizdir; genelde ikisi birlikte açar ve tüm ev enerjisiz kalır. Ana hatta 300 mA S tipi, alt gruplarda 30 mA kullanmak doğru kurgudur.
Pano tipleri ve seçim ölçütleri
- Sıva altı sigorta kutusu
- Konutta standart. 8-24 modül. Duvara gömülür, kapaklı. Yeni tesisatta 24 modül ve üzeri tercih edilmelidir.
- Sıva üstü pano
- Beton perde duvar, garaj, atölye, sonradan ilave. IP44 ve üzeri modelleri dış mekânda kullanılabilir.
- Dağıtım panosu (sac / poliester)
- İş yeri ve bina ana panoları. Sac gövde mekanik olarak güçlü; poliester korozyona dayanıklı ve yalıtkan olduğu için nemli/kimyasal ortamda tercih edilir.
- Kompanzasyon panosu
- Reaktif güç cezasını önlemek için kondansatör grupları ve reaktif güç kontrol rölesi barındırır. Ayrıntı: reaktif güç cezası ve kompanzasyon.
- Şantiye panosu
- Taşınabilir, IP44/IP67, sanayi tipi priz çıkışlı, 30 mA korumalı. Şantiyede zorunludur.
- Otomasyon / kumanda panosu
- PLC, kontaktör, termik röle, zaman rölesi ve sinyal elemanları içerir. Kumanda ve güç devreleri fiziksel olarak ayrılır.
Pano seçim ve kurulum kontrol listesi
- Modül sayısı: İhtiyaç + %30 yedek hesaplandı mı?
- IP / IK sınıfı: Panonun bulunduğu ortama uygun mu? (Garaj, dış cephe, nemli hacim)
- Ana şalter: Abone gücüne ve giriş kablosu kesitine uygun mu?
- Kaçak akım koruması: Priz ve ıslak hacim grupları 30 mA ile korunuyor mu? Ana hatta 300 mA S tipi var mı?
- Röle tipi: Elektronik yük için en az A tipi; EV şarj için B tipi seçildi mi?
- Parafudr: Bina ve bölge riskine uygun sınıf (T1/T2/T3) seçildi mi, toprak bağlantısı yapıldı mı?
- Sigortalar: Her devrenin sigortası, o devrenin kablo kesitine uygun mu? Eğri tipi (B/C) yüke uygun mu?
- Baralar: Nötr ve toprak baraları ayrı mı? Köprüleme yok, değil mi?
- Kablo düzeni: İletkenler renk koduna uygun, taranmış ve numaralandırılmış mı?
- Etiketleme: Her devre hangi mekâna gittiği yazılı mı? (En çok atlanan madde)
- Devre şeması: Pano kapağının içinde güncel şema var mı?
- Sıkma torku: Klemens ve bara bağlantıları üretici torkunda sıkıldı mı?
- Test: RCD test butonu çalışıyor mu, topraklama direnci ölçüldü mü?
Etiketleme neden bu kadar önemli?
Etiketsiz bir panoda arıza arayan teknisyen, doğru devreyi bulmak için sırayla sigortaları indirir — yani çalışan sistemleri gereksizce durdurur. İşletmede bu, üretim duruşu demektir. Etiketleme 20 dakikalık bir iştir ve panonun ömrü boyunca her müdahalede zaman kazandırır. Ayrıca periyodik kontrolde ilk sorulan şeydir. Prosedür: pano etiketleme ve bakım prosedürü.
Sonraki adım
Tek tek cihazları derinleştirmek için: kaçak akım rölesi seçimi, otomatik sigorta B-C-D eğrileri, parafudr, kontaktör ve termik röle, MCCB - MCB farkı. Topraklama tarafı için topraklama tesisatı içeriğimize bakın.
Pano malzeme listesi çıkarmanız gerekiyorsa devre listesini ve abone gücünü bize gönderin; yetkili bayisi olduğumuz Siemens şalt ürünleri dahil olmak üzere uygun kombinasyonu birlikte oluşturalım. Proje adetli alımlarda ŞahinToptan koşulları geçerlidir.
Bu içerikte geçen ürünler Şahin Elektrik stoğunda
Sıkça Sorulan Sorular
Sigorta ile kaçak akım rölesi arasındaki fark nedir?
Farklı tehlikelere karşı çalışırlar. Otomatik sigorta, devreden geçen akım kablonun taşıyabileceğinin üzerine çıktığında (aşırı yük veya kısa devre) açar — yani kabloyu ve tesisatı korur. Kaçak akım rölesi (RCD) ise devreye giren ve çıkan akım arasındaki dengesizliği ölçer; bu dengesizlik akımın bir kısmının insan veya toprak üzerinden kaçtığı anlamına gelir. 30 mA'lık bir röle bu kaçağı milisaniyeler içinde keserek insanı korur. Biri diğerinin yerine geçmez: kaçak akım rölesi kısa devreyi kesmez, sigorta da kaçağı görmez.
30 mA ile 300 mA kaçak akım rölesi arasındaki fark nedir?
Sayı, rölenin açmaya karar verdiği kaçak akım eşiğidir. 30 mA insan vücudundan geçtiğinde kalıcı hasar oluşmayacak sınırın altında kalacak şekilde seçilmiştir; bu yüzden priz devrelerinde, banyoda, mutfakta ve dış mekânda can güvenliği koruması olarak kullanılır. 300 mA ise insan koruması için çok yüksektir; görevi, yalıtım bozulmasından kaynaklanan sızıntı akımının kabloyu tutuşturmasını önlemektir — yani yangın korumasıdır ve genelde ana hatta konur. İdeal kurgu ikisinin birlikte, kademeli kullanılmasıdır.
Panoda kaç modül yer ayırmalıyım?
Standart DIN ray modülü 17,5-18 mm genişliğindedir. Tek kutuplu otomatik sigorta 1 modül, iki kutuplu 2 modül, dört kutuplu kaçak akım rölesi 4 modül yer kaplar. İhtiyacınızı hesapladıktan sonra en az %30 boş modül bırakın: klima, EV şarj ünitesi, ilave priz grubu veya güneş enerjisi bağlantısı gibi eklemeler neredeyse her tesisatta gündeme gelir. Boş modül bırakmamak, birkaç yıl sonra panoyu tamamen yenilemek anlamına gelir.
Sigorta amperini büyütmek çözüm mü?
Hayır, tam tersi — koruma ortadan kalkar. Sigortanın amper değeri kablonun taşıma kapasitesine göre seçilir. 2,5 mm² kabloyu 16 A sigorta korur; oraya 25 A sigorta takarsanız kablo aşırı ısınmaya başlar ama sigorta hiç açmaz. Sigorta sürekli atıyorsa sebep aranmalıdır: aşırı yük mü, arızalı cihaz mı, kısa devre mi? Teşhis adımları için sigorta sürekli atıyor içeriğimize bakın.
B tipi mi C tipi mi sigorta almalıyım?
Harf, sigortanın ani açma eğrisini gösterir. B tipi anma akımının 3-5 katında ani açar; aydınlatma, priz ve genel konut devreleri için uygundur. C tipi 5-10 katında açar; klima, pompa, küçük motor ve trafolu yük gibi çalışma anında yüksek yol alma akımı çeken devrelerde tercih edilir. D tipi 10-20 kat ile en gecikmelisidir; büyük trafo, kaynak makinesi ve yüksek yol alma akımlı motorlar içindir. Konutta B, karma iş yerinde C yaygın seçimdir. Ayrıntı: B, C, D eğrileri.
Parafudr gerçekten gerekli mi?
Yıldırımın binaya doğrudan düşmesi nadirdir; ancak yakın bir noktaya düşen yıldırımın veya şebeke anahtarlamalarının yarattığı aşırı gerilim dalgası hat üzerinden gelir ve elektronik cihazları öldürür. Modern bir evdeki modem, televizyon, beyaz eşya kartı, LED sürücüleri ve ısı pompası kontrol kartı toplamı düşünüldüğünde, parafudr en hesaplı sigorta poliçesidir. Yıldırım yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde, çatıda yıldırımdan korunma tesisatı bulunan yapılarda ve müstakil binalarda kesinlikle önerilir. Ayrıntı: parafudr nedir.
Kaçak akım rölesi ne sıklıkla test edilmeli?
Cihazın üzerindeki TEST butonuna ayda bir basılması, üretici tavsiyesidir ve iki saniye sürer. Buton basıldığında röle açmıyorsa cihaz görevini yapmıyordur ve derhal değiştirilmelidir. Mekanik bir cihaz olduğu için hiç açmadan yıllarca duran röleler zamanla tutukluk yapabilir. İşletmelerde bu test, periyodik kontrol kayıtlarına işlenir. Kontrol prosedürü: pano bakım prosedürü.
Emin değil misiniz?
Seçimi bize doğrulatın — ücretsiz
Hesabınızı yaptınız ama sorumluluk büyükse, değerleri bize yazın. 1967'den beri sahada olan ekibimiz uygun ürünü ve alternatifini dakikalar içinde teyit eder.
İlgili içerikler
İlgiliKaçak Akım Rölesi Nedir? 30 mA ve 300 mA Farkı, Seçim RehberiİlgiliSigorta Nedir? W Otomat ve B, C, D Eğrileri Arasındaki FarkİlgiliSigorta Amper Seçimi Nasıl Yapılır? Devre Bazlı TabloİlgiliParafudr (Aşırı Gerilim Koruma) Nedir? Sınıf 1, 2, 3 FarkıİlgiliKontaktör ve Termik Röle Seçimi: Motor Koruma RehberiİlgiliKompakt Şalter (MCCB) ve Otomatik Sigorta (MCB) FarkıİlgiliTopraklama Tesisatı: Ölçüm, Direnç Değerleri ve YönetmelikİlgiliElektrik Panosu Etiketleme ve Periyodik Bakım ProsedürüMarkaSiemens Şalt Ürünleri Rehberi: Sigorta, Şalter ve Kontaktör Seçimi
ŞE
Şahin Elektrik Teknik EkibiElektrik malzemesi ve aydınlatma · 1967'den beri
Bu içerik, Şirinevler'deki mağazamızda ve saha projelerinde gün içinde yüzlerce malzeme seçimi yapan satış-teknik ekibimiz tarafından hazırlanır; yayına girmeden önce tesisat uygulamasında deneyimli bir ekip üyesi tarafından teknik doğruluk açısından kontrol edilir.
Sorumluluk sınırı: Buradaki bilgiler seçim ve ön değerlendirmeye yardımcı olmak için hazırlanmıştır; proje bazlı bağlayıcı hesap ve uygulama yerine geçmez. Enerji altındaki her işi yetkili elektrikçiye yaptırın.
Kaynaklar ve referans standartlar
- TS HD 60364-4-41 — Elektrik çarpmasına karşı koruma
- TS HD 60364-5-53 — Anahtarlama ve kumanda cihazları
- TS EN 60898-1 — Ev ve benzeri tesisler için aşırı akım koruma anahtarları (MCB)
- TS EN 61008 / TS EN 61009 — Kaçak akım koruma anahtarları (RCCB / RCBO)
- TS EN 61439 serisi — Alçak gerilim anahtarlama ve kumanda düzenleri (pano)
- Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği · Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği