Toplu Teklif Listeniz
Henüz teklif listenize ürün eklemediniz.
Parafudr (Aşırı Gerilim Koruma) Nedir? Sınıf 1, 2, 3 Farkı
03-08-2026
14:55
Pano, Koruma & Şalt
Parafudr (Aşırı Gerilim Koruma) Nedir? Sınıf 1, 2, 3 Farkı
Yıldırım ve şebeke darbelerine karşı parafudr seçimi. Tip 1/2/3 kombinasyonu ve pano yerleşimi.
Pano, Koruma & Şalt7 dk okumaGüncelleme: 26 Temmuz 2026
Hızlı Cevap
Parafudr (SPD — aşırı gerilim koruma cihazı), yıldırım ve şebeke anahtarlamalarından gelen ani gerilim darbelerini toprağa yönlendirerek elektronik cihazları korur. Üç sınıfı vardır: Tip 1 — bina girişinde, doğrudan yıldırım düşme riski olan yapılarda (çatıda yıldırımdan korunma tesisatı varsa); Tip 2 — ana panoda, yaygın ve çoğu konut/işyeri için temel koruma; Tip 3 — hassas cihazın hemen yakınında, ince koruma. Sigorta ve kaçak akım rölesi bu darbeleri göremez; parafudr ayrı bir cihazdır ve doğru çalışması için sağlam bir topraklama şarttır.
- Yıldırımın binaya düşmesi nadirdir; asıl zarar yakına düşen yıldırımın hat üzerinden gelen dalgasıdır.
- Parafudr topraklama olmadan çalışmaz — darbeyi boşaltacak bir yol gerekir.
- Kademeli koruma: T1 → T2 → T3. Aralarında koordinasyon mesafesi/bobin gerekir.
- Parafudrlar tükenir: durum göstergesi periyodik olarak kontrol edilmeli, kırmızıya dönen modül değiştirilmelidir.
İçindekiler (5 bölüm)
Aşırı gerilim nereden gelir?
Yıldırımın doğrudan binaya düşmesi nadir bir olaydır. Cihazları öldüren şey genellikle daha sıradan bir olaydır: yakına düşen bir yıldırımın veya şebekedeki bir anahtarlamanın hat üzerinde yarattığı ani gerilim dalgası. Bu dalga mikrosaniyeler sürer, birkaç bin volta ulaşabilir ve hattan gelerek prize kadar iner.
Aşırı gerilim kaynaklarıHangi olay ne kadar risk yaratır
| Kaynak | Sıklık | Şiddet | Ne olur |
|---|---|---|---|
| Binaya doğrudan yıldırım düşmesi | Çok nadir | Çok yüksek | Tesisat ve cihazlar tamamen zarar görür; yangın riski |
| Yakına düşen yıldırım (indüklenme) | Sık | Yüksek | Hat üzerinden gelen dalga elektronik kartları öldürür |
| Şebeke anahtarlaması | Çok sık | Orta | Kümülatif yıpranma; cihaz ömrü kısalır |
| Büyük motor / kompanzasyon devreye girmesi | Sık | Orta | Aynı tesisteki hassas cihazlar etkilenir |
| Kısa devre sonrası hat açılması | Ara sıra | Orta-yüksek | Ani gerilim sıçraması |
| Trafo anahtarlaması | Ara sıra | Orta | Bölgesel etkilenme |
| En büyük toplam hasar, tek büyük bir olaydan değil sık tekrarlanan orta şiddetli darbelerden gelir: cihazlar "sebepsiz" şekilde birkaç yılda bir bozulur. | |||
Üç sınıf, üç konum
Parafudr sınıflarıHangi yapıda hangisi
| Sınıf | Konum | Ne zaman gerekir | Modül |
|---|---|---|---|
| Tip 1 (T1) | Bina girişi / ana dağıtım | Çatıda yıldırımdan korunma tesisatı olan yapılar, havai hattan beslenen aboneler, yüksek yapılar, açık alandaki müstakil binalar | 2–4 |
| Tip 2 (T2) | Ana pano | Temel koruma — konut ve işyerlerinin büyük kısmı için gereken sınıf | 2–4 |
| Tip 3 (T3) | Cihaz yakını (5-10 m) | Sunucu, tıbbi cihaz, laboratuvar ekipmanı, stüdyo, kontrol sistemi gibi hassas ve pahalı cihazlar | 1–2 |
| T1+T2 birleşik | Bina girişi / ana pano | Küçük yapılarda iki sınıfı tek cihazda birleştirir; pano yerinden tasarruf sağlar | 4 |
| Veri / anten SPD | Hat girişinde | Anten, uydu, ethernet, telefon hattı — darbe yalnızca enerji hattından gelmez | 1–2 |
| DC / PV SPD | İnverter yakını | Güneş enerjisi (GES) kurulumlarında DC tarafı için özel tip | 2–4 |
Topraklama olmadan parafudr çalışmaz
Parafudrun yaptığı iş, darbeyi toprağa yönlendirmektir. Sağlam bir topraklama yoksa boşaltacak yol da yoktur ve cihaz görevini yapamaz — panoda durur ama korumaz.
İkinci kritik detay: parafudrun topraklama barasına giden bağlantı iletkeni mümkün olduğunca kısa olmalıdır. Darbe anında bu iletken üzerinde ek gerilim düşümü oluşur ve uzun bağlantı, korunacak gerilim seviyesini yükseltir. Pratik hedef: toplam bağlantı uzunluğu 50 cm'i aşmamalı. Sahada sıkça görülen "parafudr takılı ama uzun kabloyla baraya bağlanmış" kurgusu, korumanın etkinliğini ciddi biçimde düşürür.
Kurulumda dikkat edilecekler
Parafudr montaj kontrol listesi
- Topraklama var mı ve direnci uygun mu? Parafudrun ön koşulu. Bkz. topraklama tesisatı.
- Bağlantı iletkeni kısa mı? Toplam uzunluk 50 cm'i aşmamalı; kablo düz ve kıvrımsız gitmeli.
- İletken kesiti yeterli mi? Üreticinin belirttiği kesit (tipik 6-16 mm²) kullanılmalı.
- Ön sigorta gerekiyor mu? Çoğu parafudr, arıza durumunda devreden ayrılabilmesi için ön sigorta ister. Değer üreticinin dokümanında yazar; ana şalter yeterliyse ayrıca gerekmeyebilir.
- Sınıf doğru mu? Çatıda yıldırımdan korunma tesisatı varsa T1 gerekir; sadece T2 yetmez.
- Kademeler arasında koordinasyon var mı? T1 ve T2 arasında tipik olarak 10 m kablo mesafesi veya ayırıcı bobin gerekir.
- Kutup sayısı sisteme uygun mu? Monofazede 1P+N veya 2P; trifazede 3P+N veya 4P.
- Veri ve anten hatları korunuyor mu? Darbe yalnızca enerji hattından gelmez.
- Durum göstergesi görünür mü? Pano kapağı kapalıyken de kontrol edilebilmeli.
- Periyodik kontrol listesine eklendi mi? Gösterge kırmızıya döndüğünde modül değiştirilmeli.
Parafudr tükenir — ve bunu kimse fark etmez
Parafudrun içindeki varistör her darbede bir miktar yıpranır. Kapasitesi tükendiğinde cihaz koruma sağlamayı bırakır ama tesisat normal çalışmaya devam eder — yani arıza hiçbir belirti vermez. Bu yüzden çoğu modelde bir durum göstergesi (yeşil/kırmızı pencere) bulunur.
Gösterge kırmızıya döndüğünde modül değiştirilmelidir. Modern modellerde varistör kısmı çekmece gibi ayrı değiştirilebilir; tüm cihazı sökmek gerekmez. Bu kontrol, panonun periyodik bakım listesine eklenmelidir — yılda bir gözle bakmak yeterlidir. Bkz. pano bakım prosedürü.
Üç koruma, üç farklı tehlike
Otomatik sigorta
Görür: Aşırı akım, kısa devre
Korur: Kabloyu ve tesisatı
Göremez: Mikrosaniyelik gerilim darbesi
Kaçak akım rölesi
Görür: Toprağa kaçan akım
Korur: İnsanı (30 mA), yangına karşı tesisatı (300 mA)
Göremez: Gerilim darbesi, kısa devre
Parafudr
Görür: Ani gerilim yükselmesi
Korur: Elektronik cihazları
Göremez: Aşırı yük, kısa devre, kaçak
Nerede özellikle önerilir?
- Müstakil binalar ve villalar — apartman dairesine göre daha açık konumda
- Havai hattan beslenen aboneler — dalga doğrudan hat üzerinden gelir
- Çatıda yıldırımdan korunma tesisatı olan yapılar — T1 gerekir
- Kırsal ve açık alanlar — çevrede yüksek yapı olmadığından risk artar
- Yıldırım yoğunluğu yüksek bölgeler
- GES (güneş enerjisi) kurulumu olan yapılar — çatıdaki paneller ve DC hatlar ek risk yaratır; DC tarafı için özel SPD gerekir. Bkz. GES elektrik malzemesi
- Sunucu odası, klinik, laboratuvar, stüdyo — cihaz değeri yüksek
- Otomasyon ve kontrol sistemi olan tesisler — PLC ve kontrol kartları darbeye çok duyarlıdır
Sonraki adım
Panonun bütününü kurgulamak için elektrik panosu ve koruma ekipmanları rehberi. Parafudrun ön koşulu için topraklama tesisatı, ölçüm ve direnç değerleri.
Diğer koruma cihazları: kaçak akım rölesi, otomatik sigorta eğrileri. Ürün gamı için Siemens şalt ürünleri rehberi.
Bakım tarafı için pano etiketleme ve periyodik bakım. Yapınızın risk durumunu değerlendirmek isterseniz konum ve bina bilgilerinizi bize iletebilirsiniz.
Bu içerikte geçen ürünler Şahin Elektrik stoğunda
Sıkça Sorulan Sorular
Parafudr gerçekten gerekli mi?
Yıldırımın doğrudan binaya düşmesi nadirdir; ancak yakına düşen bir yıldırımın veya şebeke anahtarlamalarının yarattığı aşırı gerilim dalgası hat üzerinden gelir ve elektronik cihazları öldürür. Modern bir evdeki modem, televizyon, beyaz eşya kontrol kartları, LED sürücüleri, klima inverteri, ısı pompası kartı ve bilgisayarların toplam değeri düşünüldüğünde parafudr, en hesaplı sigorta poliçesidir. Özellikle şu durumlarda kesinlikle önerilir: yıldırım yoğunluğu yüksek bölge, müstakil bina, çatısında yıldırımdan korunma tesisatı olan yapı, havai hattan beslenen abone, kırsal alan, GES kurulumu olan yapı.
Tip 1, Tip 2, Tip 3 parafudr farkı nedir?
Farkları, karşılayabildikleri darbe enerjisi ve konumlarıdır. Tip 1: doğrudan yıldırım akımının bir kısmını taşıyabilecek kapasitede; bina girişinde, çatıda yıldırımdan korunma tesisatı bulunan veya havai hattan beslenen yapılarda kullanılır. Tip 2: hat üzerinden gelen indüklenmiş aşırı gerilimlere karşı; ana panoda konumlanır ve konut ile çoğu işyeri için temel korumadır. Tip 3: kalan artık gerilimi düşürür; hassas cihazın hemen yakınında (5-10 m içinde) kullanılır. Kademeli kurguda üçü birlikte kullanılır ve aralarında koordinasyon mesafesi (veya ayırıcı bobin) gerekir.
Parafudr topraklama olmadan çalışır mı?
Hayır. Parafudrun yaptığı iş, aşırı gerilim darbesini toprağa yönlendirmektir. Sağlam bir topraklama yoksa boşaltacak bir yol da yoktur ve cihaz görevini yapamaz. Bu yüzden parafudr montajından önce topraklama tesisatının varlığı ve direncinin uygunluğu doğrulanmalıdır. Ayrıca parafudrun topraklama barasına giden iletkeni mümkün olduğunca kısa olmalıdır — uzun bağlantı iletkeni, darbe anında ek gerilim düşümü yaratır ve korumanın etkinliğini düşürür. Pratik hedef, toplam bağlantı uzunluğunun 50 cm'i aşmamasıdır. Bkz. topraklama tesisatı.
Parafudr ne kadar dayanır, değişmesi gerekir mi?
Parafudrlar tüketilen cihazlardır: her darbede içindeki varistör bir miktar yıpranır ve kapasitesi azalır. Bu yüzden çoğu modelde bir durum göstergesi (yeşil/kırmızı pencere) bulunur. Gösterge kırmızıya döndüğünde modül tükenmiştir ve değiştirilmelidir — cihaz o andan itibaren koruma sağlamaz ama tesisat normal çalışmaya devam eder, yani arıza fark edilmez. Bu nedenle parafudr göstergesi periyodik kontrol listesine eklenmelidir. Modern modellerde varistör kısmı çekmece gibi değiştirilebilir; tüm cihazı sökmek gerekmez.
Parafudr priz (grup priz) yeterli mi?
Yeterli değildir; tamamlayıcıdır. Parafudrlu grup prizler Tip 3 sınıfına yakın, düşük enerjili darbeler için ince koruma sağlar. Hat üzerinden gelen büyük bir darbeyi karşılayamazlar. Doğru kurgu: ana panoda Tip 2 (temel koruma) + gerekiyorsa hassas cihaz yanında Tip 3. Yalnızca grup prize güvenmek, evin tüm tesisatını korumasız bırakmak demektir — çünkü darbe yalnızca prizden değil, aydınlatma hattından, anten kablosundan ve veri hattından da girebilir. Kapsamlı koruma için anten ve veri hatlarına da ayrı parafudr konur.
Sigorta ve kaçak akım rölesi aşırı gerilime karşı korur mu?
Hayır — üçü de farklı tehlikelere karşı çalışır ve birbirinin yerine geçmez. Sigorta aşırı akım ve kısa devreyi görür (kabloyu korur). Kaçak akım rölesi toprağa kaçan akımı görür (insanı korur). Parafudr ise mikrosaniyeler süren gerilim darbelerini görür (elektroniği korur). Bir yıldırım darbesi o kadar kısa sürer ki sigorta ve röle tepki veremeden cihazlar zarar görür. Bu yüzden panoda üçünün de bulunması gerekir. Kurgu: elektrik panosu rehberi.
Emin değil misiniz?
Seçimi bize doğrulatın — ücretsiz
Hesabınızı yaptınız ama sorumluluk büyükse, değerleri bize yazın. 1967'den beri sahada olan ekibimiz uygun ürünü ve alternatifini dakikalar içinde teyit eder.
İlgili içerikler
Küme rehberiElektrik Panosu ve Koruma Ekipmanları RehberiİlgiliKaçak Akım Rölesi Nedir? 30 mA ve 300 mA Farkı, Seçim RehberiİlgiliTopraklama Tesisatı: Ölçüm, Direnç Değerleri ve YönetmelikİlgiliSigorta Nedir? W Otomat ve B, C, D Eğrileri Arasındaki FarkİlgiliSiemens Şalt Ürünleri Rehberi: Sigorta, Şalter ve Kontaktör SeçimiİlgiliGüneş Enerjisi (GES) Kurulumu İçin Elektrik Malzemesi SeçimiİlgiliEnerji İzleme Sistemleri ve Akıllı Sayaçlar
ŞE
Şahin Elektrik Teknik EkibiElektrik malzemesi ve aydınlatma · 1967'den beri
Bu içerik, Şirinevler'deki mağazamızda ve saha projelerinde gün içinde yüzlerce malzeme seçimi yapan satış-teknik ekibimiz tarafından hazırlanır; yayına girmeden önce tesisat uygulamasında deneyimli bir ekip üyesi tarafından teknik doğruluk açısından kontrol edilir.
Sorumluluk sınırı: Buradaki bilgiler seçim ve ön değerlendirmeye yardımcı olmak için hazırlanmıştır; proje bazlı bağlayıcı hesap ve uygulama yerine geçmez. Enerji altındaki her işi yetkili elektrikçiye yaptırın.
Kaynaklar ve referans standartlar
- TS EN 61643-11 — Alçak gerilim aşırı gerilim koruma cihazları (SPD)
- TS EN 62305 serisi — Yıldırımdan korunma
- TS HD 60364-5-53 — Anahtarlama ve kumanda cihazlarının seçimi
- TS HD 60364-4-44 — Gerilim bozulmalarına karşı koruma
- Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği