Toplu Teklif Listeniz
Henüz teklif listenize ürün eklemediniz.
Sigorta Nedir? W Otomat ve B, C, D Eğrileri Arasındaki Fark
01-08-2026
20:01
Pano, Koruma & Şalt
Sigorta Nedir? W Otomat ve B, C, D Eğrileri Arasındaki Fark
B, C ve D eğrili otomatik sigortaların açma karakteristikleri ve hangi yükte hangisinin kullanılacağı. Kesme kapasitesi seçimi.
Pano, Koruma & Şalt7 dk okumaGüncelleme: 26 Temmuz 2026
Hızlı Cevap
Otomatik sigortanın üzerindeki harf, kısa devre anında ne kadar hızlı açacağını gösterir. B tipi anma akımının 3-5 katında ani açar — aydınlatma, priz ve genel konut devrelerinin standardıdır. C tipi 5-10 katında açar; klima, pompa, küçük motor ve trafolu yükler gibi çalışma anında yüksek yol alma akımı çeken devrelerde kullanılır. D tipi 10-20 katında açar; büyük trafo, kaynak makinesi ve yüksek yol alma akımlı motorlar içindir. Yanlış eğri seçimi iki sonuç doğurur: çok hassas eğri sebepsiz atmaya, çok gecikmeli eğri koruma zaafına yol açar.
- Harf = ani açma eşiği. B: 3-5×In · C: 5-10×In · D: 10-20×In.
- Sayı (16, 20, 32...) ise anma akımıdır ve kablo kesitine göre seçilir — asla "atmasın diye" büyütülmez.
- Sigorta kabloyu korur; insanı koruyan cihaz kaçak akım rölesidir. İkisi birlikte kullanılır.
- Aşırı yükte sigorta hemen değil gecikmeli açar; kısa devrede ise anında keser. İki farklı mekanizma tek cihazda.
İçindekiler (6 bölüm)
Sigortanın üzerindeki yazıyı okumak
Bir otomatik sigortanın gövdesinde birkaç bilgi vardır ve her biri farklı bir soruya cevap verir. Bunları okumayı bilmek, panoda doğru cihazı seçmenin ilk adımıdır.
C16 yazan bir sigorta: C eğrisi (5-10 kat ani açma), 16 A anma akımı. Harf ve sayı bağımsız iki karardır — biri yükü, diğeri kabloyu ilgilendirir.Eğri tipleri: B, C, D
Açma eğrisi karşılaştırmasıAni (manyetik) açma eşikleri ve kullanım alanları
| Eğri | Ani açma eşiği | 16 A'da karşılığı | Nerede kullanılır | Yanlış kullanımda |
|---|---|---|---|---|
| B | 3 – 5 × In | 48 – 80 A | Aydınlatma, priz devreleri, genel konut, rezistanslı yükler, ofis | Motorlu yükte kalkışta sebepsiz atar |
| C | 5 – 10 × In | 80 – 160 A | Klima, pompa, kompresör, küçük motor, trafolu yük, büyük LED grupları, karma iş yeri | Uzun ve yüksek dirençli hatta kısa devre koruması zayıflar |
| D | 10 – 20 × In | 160 – 320 A | Büyük trafo, kaynak makinesi, yüksek yol alma akımlı motor, X-ray, UPS girişi | Konut devresinde koruma çok gecikir |
| Üç eğrinin termik (aşırı yük) davranışı aynıdır; fark yalnızca ani açma eşiğindedir. Yani C tipi sigorta, aşırı yükte B tipi kadar korur — fark kısa devredeki hızdadır. | ||||
Gecikmeli eğrinin gizli bedeli
"Atmasın diye" C veya D tipine geçmek masum görünür ama bir bedeli vardır. Uzun ve yüksek dirençli bir hatta kısa devre olduğunda, arıza akımı hattın direnci nedeniyle sınırlı kalır. Eğer bu akım sigortanın ani açma eşiğine ulaşmıyorsa, sigorta anında değil termik olarak — yani saniyeler veya dakikalar sonra açar. Bu süre boyunca ark devam eder. Bu yüzden eğri seçimi keyfi değil, hattın kısa devre akımı hesabına bağlı bir karardır. Uzun hatlarda B tipini tercih etmek daha güvenlidir.
Anma akımı seçimi: kablo neyi söylüyorsa
Temel koruma kuralı
Ib ≤ In ≤ Iz
Ibdevrenin işletme (tasarım) akımı — bağlanacak yüklerin çektiği akım
Insigortanın anma akımı
Izkablonun düzeltme katsayıları uygulanmış taşıma kapasitesi
Bu zincirin bozulması = korumasız tesisat. In > Iz olduğunda kablo sigortadan önce zarar görür.
Kesit - sigorta eşleşme tablosuBakır iletken · B2 döşeme · 30 °C · tek devre
| Kesit | Kapasite (B2) | Sigorta | Eğri | Devre |
|---|---|---|---|---|
| 1,5 mm² | 16,5 A | 10 A | B | Aydınlatma |
| 2,5 mm² | 23 A | 16 A | B | Priz devreleri |
| 4 mm² | 30 A | 20–25 A | B / C | Şofben, klima, kombi |
| 6 mm² | 38 A | 32 A | C | Elektrikli ocak, EV şarj |
| 10 mm² | 52 A | 40–50 A | C | Daire giriş, kolon |
| 16 mm² | 69 A | 63 A | C | Ana şalter |
| 25 mm² | 90 A | 80 A | C | İşyeri girişi |
| Sıcak veya kalabalık güzergâhta kapasite düşer, dolayısıyla sigorta değeri de düşürülmeli veya kesit büyütülmelidir. Hesap: kablo kesiti hesaplama aracı. | ||||
Seçicilik: hangi sigorta önce açmalı?
Bir alt devredeki arızada üst kademedeki cihazın açmaması gerekir. Aksi hâlde bir odadaki kısa devre tüm binayı karartır.
Akım seçiciliği
Alt kademedeki sigortanın anma akımı, üstteki cihazın belirgin altında olmalıdır. Pratik kural: kademeler arasında en az 1,6 kat fark bırakmak.
Örnek: Ana şalter 63 A → grup sigortaları 32 A ve altı → uç devreler 16 A ve altı.
Kaçak akım tarafı
Sigortalarda seçicilik akımla, kaçak akım rölelerinde ise hem eşik hem gecikmeyle sağlanır: ana hatta 300 mA S tipi, gruplarda 30 mA.
Ayrıntı: kaçak akım rölesi seçimi.
Sigorta ne yapmaz?
- Elektrik çarpmasına karşı korumaz. İnsan vücudundan geçen 30-50 mA, 16 A sigorta için görünmez bir akımdır. Bunu yalnızca kaçak akım rölesi görür.
- Aşırı gerilime karşı korumaz. Yıldırım ve anahtarlama darbeleri için parafudr gerekir: parafudr nedir.
- Faz kaybını görmez. Trifaze motorun bir fazı kesildiğinde sigorta atmaz ama motor yanar; bunun için faz koruma rölesi ve termik röle kullanılır.
- Gevşek bağlantıdan kaynaklanan ısınmayı görmez. Kötü sıkılmış bir klemens, akım normal seyrederken ısınır ve yanar. Bunu ancak periyodik kontrol yakalar.
Sigorta değiştirirken
- Aynı amperi ve aynı eğriyi alın
Yedek alırken gövdedeki hem harfi hem sayıyı not edin. B16 yerine C16 takmak, o devrenin kısa devre korumasını değiştirir.
- Kesme kapasitesini düşürmeyin
Panonuzdaki cihazlar 10 kA ise yerine 6 kA takmayın. Bu değer tesisin kısa devre akımına göre belirlenmiştir.
- Enerjiyi kesin ve doğrulayın
Ana şalteri kapatın, faz kalemi veya multimetre ile enerjinin gerçekten kesildiğini doğrulayın. Pano içi çalışma yetkili kişi işidir.
- Klemens sıkma torkuna uyun
Gevşek sıkılan bir bağlantı ısınır ve zamanla cihazı da bozar; aşırı sıkma ise klemensi ve iletkeni zedeler. Üreticinin belirttiği tork değeri cihaz üzerinde veya kılavuzunda yazar.
- Sürekli atan bir sigortayı değiştirmekle yetinmeyin
Sigorta yorulmuş olabilir; ama çoğu zaman sorun devrededir. Yeni sigorta da atıyorsa nedeni araştırın: sigorta sürekli atıyor.
Sonraki adım
Amper seçimini devre bazında yapmak için sigorta amper seçimi tablosuna, kablo tarafı için amper - kesit tablosuna bakın. Panonun bütünü için elektrik panosu rehberi.
Büyük akımlarda MCB yerine kompakt şalter gerekir: MCCB ve MCB farkı. Ürün için otomatik sigorta kategorimize göz atabilir, yetkili bayisi olduğumuz Siemens şalt ürünlerini inceleyebilirsiniz.
Bu içerikte geçen ürünler Şahin Elektrik stoğunda
Sıkça Sorulan Sorular
B tipi mi C tipi mi sigorta kullanmalıyım?
Konutta neredeyse her devre için B tipi doğrudur: aydınlatma, priz, genel kullanım. C tipi, devreye girerken kısa süreli yüksek akım çeken yükler için gerekir: klima, ısı pompası, su pompası, kompresör, elektrikli kepenk motoru, trafolu aydınlatma grupları ve çok sayıda LED sürücüsünün bulunduğu büyük aydınlatma devreleri. Karma iş yerlerinde C tipi yaygın seçimdir. Emin değilseniz cihazın etiketinde veya kılavuzunda önerilen koruma tipi genelde yazar.
Sigorta neden anında değil de bir süre sonra atıyor?
Çünkü otomatik sigortanın içinde iki ayrı mekanizma vardır. Termik mekanizma (bimetal), akımın anma değerini aşması durumunda ısınarak açar; bu gecikmelidir ve aşırı yüke karşı korur — böylece cihazların normal yol alma akımında sigorta gereksizce açmaz. Manyetik mekanizma ise akım belirli bir katsayıyı aştığında (harfin belirlediği eşik) anında açar ve kısa devreye karşı korur. Aşırı yükte gecikme dakikalar sürebilir; kısa devrede açma milisaniyelerdir.
Sigorta atıyorsa daha büyük amper takabilir miyim?
Hayır — bu, korumayı tamamen ortadan kaldırır. Sigortanın amperi kablonun taşıma kapasitesine göre seçilir. 2,5 mm² kabloyu 16 A sigorta korur; oraya 25 A takarsanız kablo aşırı ısınmaya başlar ama sigorta hiç açmaz — yalıtım bozulur ve yangın riski doğar. Sigorta sürekli atıyorsa sebep aranmalıdır: aşırı yük mü, arızalı bir cihaz mı, kısa devre mi? Sistematik eleme: sigorta sürekli atıyor.
Sigorta üzerindeki 6000 veya 10000 sayısı ne demek?
Bu, sigortanın kesme kapasitesidir (Icn) ve amper cinsinden ifade edilir: 6.000 A veya 10.000 A. Cihazın, o büyüklükteki bir kısa devre akımını güvenle kesebileceği anlamına gelir. Konutlarda genelde 6 kA yeterlidir; trafoya yakın binalarda, sanayi tesislerinde ve ana panolarda beklenen kısa devre akımı yükseldiği için 10 kA ve üzeri gerekir. Kesme kapasitesi yetersiz bir sigorta, büyük bir kısa devrede kesmek yerine tahrip olabilir. Bu değer, tesisin kısa devre hesabıyla belirlenir.
Klima için hangi sigorta gerekir?
İnverterli klimalar kalkışta kısa süreli yüksek akım çeker; bu yüzden genellikle C tipi sigorta önerilir. Anma akımı, klimanın etiket gücüne ve kablo kesitine göre belirlenir — tipik bir konut klimasında 16 A veya 20 A, kesit ise 2,5 veya 4 mm² olur. Ayrıca klima devresinin ayrı bir hat olması ve 30 mA (en az A tipi) kaçak akım rölesiyle korunması doğru uygulamadır. Kesin değer için cihazın kurulum kılavuzundaki öneriye uyulmalıdır.
Tek kutuplu mu iki kutuplu mu sigorta kullanmalıyım?
Konut devrelerinde yaygın uygulama, faz iletkenini kesen tek kutuplu (1P) sigortadır; nötr doğrudan baraya bağlanır. İki kutuplu (1P+N veya 2P) sigorta, hem fazı hem nötrü birlikte keser ve bakım sırasında devreyi tam olarak yalıtmak istenen yerlerde, ıslak hacimlerde ve bazı özel tesisatlarda tercih edilir. Trifaze yüklerde ise üç kutuplu (3P) veya dört kutuplu (3P+N) kullanılır; üç fazın birlikte kesilmesi motorun tek fazda kalmasını önler.
LED aydınlatma devresinde sigorta neden atıyor?
Çok sayıda LED sürücüsü aynı devrede toplandığında, açılış anında hepsi birden kondansatörlerini doldurur ve çok kısa süreli ama yüksek bir yol alma akımı (inrush) oluşur. Bu akım anma akımının onlarca katına çıkabilir ve B tipi sigortayı attırır. Çözümler: devreyi iki gruba bölmek, C tipi sigortaya geçmek, ya da yol alma akımı düşük sürücülü armatür seçmek. Aynı sorun trafolu halojen sistemlerden LED'e geçişte de sık görülür.
Emin değil misiniz?
Seçimi bize doğrulatın — ücretsiz
Hesabınızı yaptınız ama sorumluluk büyükse, değerleri bize yazın. 1967'den beri sahada olan ekibimiz uygun ürünü ve alternatifini dakikalar içinde teyit eder.
İlgili içerikler
Küme rehberiElektrik Panosu ve Koruma Ekipmanları RehberiİlgiliKaçak Akım Rölesi Nedir? 30 mA ve 300 mA Farkı, Seçim RehberiİlgiliSigorta Amper Seçimi Nasıl Yapılır? Devre Bazlı TabloİlgiliSigorta Sürekli Atıyor: Adım Adım Teşhis RehberiİlgiliKompakt Şalter (MCCB) ve Otomatik Sigorta (MCB) FarkıİlgiliKaç Amper Kaç Kablo Kesiti? Amper - Kesit Tablosu
ŞE
Şahin Elektrik Teknik EkibiElektrik malzemesi ve aydınlatma · 1967'den beri
Bu içerik, Şirinevler'deki mağazamızda ve saha projelerinde gün içinde yüzlerce malzeme seçimi yapan satış-teknik ekibimiz tarafından hazırlanır; yayına girmeden önce tesisat uygulamasında deneyimli bir ekip üyesi tarafından teknik doğruluk açısından kontrol edilir.
Sorumluluk sınırı: Buradaki bilgiler seçim ve ön değerlendirmeye yardımcı olmak için hazırlanmıştır; proje bazlı bağlayıcı hesap ve uygulama yerine geçmez. Enerji altındaki her işi yetkili elektrikçiye yaptırın.
Kaynaklar ve referans standartlar
- TS EN 60898-1 — Ev ve benzeri tesisler için aşırı akım koruma anahtarları (MCB)
- TS EN 60947-2 — Alçak gerilim anahtarlama düzenleri: devre kesiciler
- TS HD 60364-4-43 — Aşırı akıma karşı koruma
- TS HD 60364-5-53 — Anahtarlama ve kumanda cihazlarının seçimi