Toplu Teklif Listeniz
Henüz teklif listenize ürün eklemediniz.
Kaçak Akım Rölesi Nedir? 30 mA ve 300 mA Farkı, Seçim Rehberi
01-08-2026
19:55
Pano, Koruma & Şalt
Kaçak Akım Rölesi Nedir? 30 mA ve 300 mA Farkı, Seçim Rehberi
Kaçak akım rölesi çalışma prensibi, 30 mA / 300 mA farkı, A-AC-B tipleri ve doğru seçim kriterleri. Yönetmelik zorunlulukları dahil.
Pano, Koruma & Şalt9 dk okumaGüncelleme: 26 Temmuz 2026
Hızlı Cevap
Kaçak akım rölesi (RCD), devreye giren ve dönen akım arasındaki farkı ölçerek elektriğin insan veya toprak üzerinden kaçtığını tespit eder ve devreyi milisaniyeler içinde keser. Seçimde üç karar vardır: hassasiyet — priz ve ıslak hacimlerde can güvenliği için 30 mA, ana hatta yangın koruması için 300 mA (seçici/S tip); akım tipi — elektronik yüklü modern konutta en az A tipi, elektrikli araç şarjında B tipi; kutup sayısı — monofazede 2 kutuplu, trifazede 4 kutuplu. Sigorta kısa devreyi keser, röle kaçağı keser; ikisi birbirinin yerine geçmez.
- 30 mA insanı, 300 mA yangına karşı tesisatı korur. Priz devrelerinde 30 mA aranır.
- AC tipi artık modern konut için yetersizdir; inverterli klima ve LED sürücüleri nedeniyle A tipi standart hâline geldi.
- Ana hatta 300 mA S (seçici) tip kullanılırsa bir grup arızası tüm evi karartmaz.
- Ayda bir TEST butonuna basmak zorunlu bir alışkanlıktır — açmayan röle koruma sağlamıyordur.
İçindekiler (6 bölüm)
Kaçak akım rölesi nasıl çalışır?
Sağlam bir devrede faz iletkeninden giden akımın tamamı nötrden geri döner. Kaçak akım rölesinin içindeki toroid çekirdek bu iki akımı sürekli karşılaştırır. Fark sıfırsa her şey yolundadır. Fark oluştuysa, akımın bir kısmı tasarlanmamış bir yoldan — bir insanın vücudundan, ıslak bir zeminden ya da bozulmuş yalıtımdan — toprağa gitmiştir.
Neden 30 mA?
İnsan vücudundan geçen akımın etkisi şiddetine göre değişir: birkaç miliamperde karıncalanma, 10-15 mA civarında kas kontrolünün kaybı ("bırakamama" eşiği), 30-50 mA üzerinde solunum güçlüğü ve daha yükseklerde kalp ritim bozukluğu (ventriküler fibrilasyon) riski ortaya çıkar. 30 mA eşiği ve hızlı açma süresi, akımın vücuttan tehlikeli sonuca yol açacak süre boyunca geçmesini engellemek üzere belirlenmiştir. Bu, tesisattaki başka hiçbir cihazın yapamadığı bir korumadır.
Seçim: üç karar
1 · HassasiyetNe koruyacak?
▼
30 mACan güvenliği · priz, banyo, mutfak, dış mekân, şantiye, EV şarj
300 mA (S tipi)Yangın koruması · ana hat, kademeli kurgunun üstü
▼
2 · Akım tipiDevrede nasıl yükler var?
▼
A tipiElektronik yük içeren her modern tesisat — bugünün standardı
B tipiElektrikli araç şarjı, frekans konvertörü, PV inverter
▼
3 · Kutup sayısıMonofaze → 2 kutuplu (2 modül) · Trifaze → 4 kutuplu (4 modül)
Kaçak akım rölesi tip seçim tablosuHangi devrede hangi tip ve hassasiyet
| Devre / uygulama | Hassasiyet | Akım tipi | Gerekçe |
|---|---|---|---|
| Konut priz devreleri | 30 mA | A | Can güvenliği; elektronik yükler nedeniyle A tipi |
| Banyo, mutfak, çamaşır odası | 30 mA | A | Islak hacim — su ve elektrik bir arada |
| Balkon, bahçe, dış aydınlatma | 30 mA | A | Nem ve doğrudan temas riski |
| Aydınlatma devreleri | 30 mA* | A | Metal gövdeli armatür ve dış aydınlatma varsa gerekli |
| Ana hat (yangın koruması) | 300 mA | A / S | Seçicilik için S tipi; alt kademe önce açar |
| Elektrikli araç şarj ünitesi | 30 mA | B | Düz DC kaçak bileşeni oluşabilir; A tipi görmez |
| Frekans konvertörlü motor | 30–300 mA | B | Konvertör DC bileşen üretir |
| Fotovoltaik (GES) inverter | 30 mA | B | Üretici dokümanında belirtilen tipe uyulur |
| Şantiye panosu | 30 mA | A | Geçici tesisat, en yüksek risk grubu |
| Sunucu / kritik cihaz | 30 mA | A (RCBO) | Ayrı RCBO ile diğer devrelerden bağımsız kalır |
| *Aydınlatma devresini korumasız bırakmak yerleşik bir pratiktir (bir arıza tüm evi karartmasın diye) ancak metal gövdeli armatür ve dış mekân aydınlatması varsa 30 mA koruma tercih edilmelidir. | |||
Kademeli kurgu ve seçicilik
Bir evde ya da işyerinde tek bir röle kullanmak en kolay çözümdür ama en kötü kullanıcı deneyimini verir: mutfakta bir cihaz arızalandığında bütün bina karanlığa gömülür. Doğru kurgu kademelidir.
Tek röle (yaygın ama sorunlu)
Ana hatta tek bir 30 mA röle. Tüm devreler ona bağlı.
- Herhangi bir devredeki kaçak, tüm evi enerjisiz bırakır
- Arıza aramak zorlaşır: hangi devre olduğu belli değil
- Çok sayıda cihazın normal sızıntı akımı toplanır ve röle sebepsiz atmaya başlar
- Buzdolabı ve derin dondurucu da gider
VS
Kademeli kurgu (doğru)
Ana hatta 300 mA S tipi, altında gruplara 30 mA röleler.
- Arıza yalnızca ilgili grubu düşürür
- Teşhis kolaylaşır — kaçak hangi grupta, belli
- Sızıntı akımları gruplara bölündüğü için sebepsiz atma azalır
- Buzdolabı ayrı grupta veya RCBO ile korunabilir
- Ana hatta yangın koruması da sağlanır
Seçicilik için S tipi şart
Ana hatta 300 mA röle koymak tek başına seçicilik sağlamaz; röle ayrıca S (seçici) tip olmalıdır. S tipinde açma bilinçli olarak geciktirilmiştir, böylece alt kademedeki 30 mA röle önce davranır. Ana hatta 30 mA veya gecikmesiz 300 mA röle kullanılırsa, arıza anında hangi cihazın açacağı belirsizdir ve genelde ikisi birlikte açar.
Sebepsiz atmaların gerçek sebebi: sızıntı akımı toplamı
Modern cihazların çoğu, tasarımı gereği çok küçük bir kaçak (sızıntı) akımı geçirir — bu bir arıza değil, elektromanyetik uyumluluk filtrelerinin normal davranışıdır. Tek başına önemsiz olan bu akımlar, aynı röleye bağlı cihaz sayısı arttıkça toplanır.
Tipik cihaz sızıntı akımlarıYaklaşık değerler — üretici ve modele göre değişir
| Cihaz | Tipik sızıntı | Not |
|---|---|---|
| Bilgisayar / güç kaynağı | 0,5–1,5 mA | EMC filtresi kaynaklı, normal |
| Televizyon / monitör | 0,3–1 mA | Bekleme modunda da devam eder |
| İnverterli klima | 1–3 mA | Çalışma sırasında artar |
| LED sürücüsü (armatür başına) | 0,1–0,5 mA | Çok sayıda armatürde toplanır |
| Çamaşır / bulaşık makinesi | 0,5–2 mA | Isıtıcı devrede iken yükselir |
| 20 cihazlı bir ev, toplam | 10–20 mA | 30 mA eşiğinin yarısına ulaşabilir |
| Toplam sızıntı, rölenin açma eşiğinin belirgin altında kalmalıdır (pratik hedef: anma değerinin %30'unu aşmamak). Bu yüzden büyük tesisatlarda devreler birden fazla röleye bölünür. | ||
Röle "sebepsiz" atıyorsa
Gerçek bir arıza bulunamıyorsa, sebep büyük olasılıkla toplam sızıntı akımının eşiğe yaklaşmasıdır. Bu durumda çözüm röleyi büyütmek değil, devreleri iki veya üç röleye bölmektir. Nem kaynaklı atmalarda ise şüphe listesinin başında dış mekân armatürleri, balkon prizleri, bahçe hattı ve buatlara giren su bulunur. Sistematik eleme yöntemi: kaçak akım rölesi neden atar.
Montaj ve kontrol
Kaçak akım rölesi kurulum kontrol listesi
- Kutup sayısı doğru mu? Monofaze 2 kutuplu, trifaze 4 kutuplu. Trifaze devrede 2 kutuplu röle kullanılamaz.
- Anma akımı yeterli mi? Rölenin anma akımı (örn. 40 A, 63 A), üzerinden geçecek toplam akımı taşıyabilmeli. Röle bir koruma cihazı değil, akım taşıyan bir anahtardır.
- Akım tipi doğru mu? A tipi asgari; EV şarj varsa B tipi.
- Nötr, röleden geçiyor mu? Nötr iletkeni de rölenin içinden geçmelidir; aksi hâlde röle sürekli atar veya hiç çalışmaz.
- Nötr ve toprak baraları ayrı mı? Köprülenmişse röle kaçağı göremez.
- Rölenin çıkışındaki nötr, başka devrelerle karışıyor mu? Farklı röle gruplarının nötrleri birbirine karışmamalıdır — en sık yapılan montaj hatası budur.
- Sigortalarla birlikte mi çalışıyor? Röle kısa devre korumaz; her devrede uygun otomatik sigorta olmalıdır.
- TEST butonu çalışıyor mu? Kurulumdan hemen sonra denenmeli.
- Etiketlendi mi? Hangi grupları koruduğu pano etiketinde yazmalı.
En kritik montaj hatası
İki farklı 30 mA rölenin çıkışındaki nötr iletkenlerinin karışması. Bu durumda bir gruptan giden akım diğer grubun nötründen dönerse her iki rölede de denge bozulur ve röleler açıklanamaz şekilde atmaya başlar. Pano kalabalıklaştığında çok kolay yapılan bu hatanın çözümü, her röle grubunun nötrünü ayrı ve etiketli tutmaktır.
Sonraki adım
Panonun bütününü kurgulamak için elektrik panosu ve koruma ekipmanları rehberi. Sigorta tarafı için B, C, D eğrileri ve sigorta amper seçimi.
Rölenin doğru çalışması için topraklama tarafının sağlam olması gerekir: topraklama tesisatı, ölçüm ve direnç değerleri. Elektrikli araç şarjı planlıyorsanız B tipi gereksinimi için EV şarj istasyonu kurulum rehberi. Ürün seçimi için kaçak akım rölesi kategorimize göz atabilir, yetkili bayisi olduğumuz Siemens ürünlerini inceleyebilirsiniz.
Bu içerikte geçen ürünler Şahin Elektrik stoğunda
Sıkça Sorulan Sorular
30 mA ile 300 mA kaçak akım rölesi arasındaki fark nedir?
Sayı, rölenin açtığı kaçak akım eşiğidir. 30 mA, insan vücudundan geçen akımın kalıcı hasar verecek seviyeye ulaşmasını engelleyecek şekilde belirlenmiştir; bu yüzden can güvenliği koruması olarak priz devrelerinde, banyoda, mutfakta, dış mekânda ve şantiyede kullanılır. 300 mA insan koruması için çok yüksektir; görevi yalıtım bozukluğundan kaynaklanan sızıntı akımının kabloyu tutuşturmasını önlemektir — yani yangın korumasıdır ve genelde ana hatta konur. Doğru kurgu ikisini kademeli kullanmaktır.
AC, A ve B tipi kaçak akım rölesi arasındaki fark nedir?
Fark, algılayabildikleri akım biçimidir. AC tipi yalnızca sinüzoidal alternatif kaçağı görür — klasik rezistanslı yükler için tasarlanmıştır. A tipi buna ek olarak darbeli doğru akım bileşenini de algılar; inverterli klima, LED sürücüsü, çamaşır makinesi kartı, bilgisayar besleme ünitesi gibi elektronik yüklerin bulunduğu her modern tesisatta en az A tipi gerekir. B tipi ayrıca düz (kesintisiz) doğru akım kaçağını da görür; elektrikli araç şarj üniteleri, frekans konvertörleri ve fotovoltaik inverterlerde aranır. Yükünüz elektronikse AC tipi röle kaçağı görmeyebilir — bu, sessiz ve tehlikeli bir açıktır.
Kaçak akım rölesi kaç mA'da ve ne kadar sürede açar?
Bir 30 mA'lık röle, anma kaçak akımının (30 mA) tamamında değil, tipik olarak 15-30 mA bandında açar; standart, anma değerinin yarısının altında açmamasını ve anma değerinde açmasını şart koşar. Açma süresi genel tipte anma akımında 0,3 saniyenin altında, yüksek katlarda ise çok daha hızlıdır — pratikte 30 ms mertebesindedir. S (seçici) tipte ise açma bilinçli olarak geciktirilir; böylece alt kademedeki 30 mA röle önce açar ve yalnızca arızalı grup enerjisiz kalır.
Evimde kaçak akım rölesi yok, ne yapmalıyım?
Bu, tesisatın en kritik eksiğidir ve giderilmesi gereken ilk maddedir. Doğru çözüm, panoya kaçak akım rölesi eklemektir; bunun için panoda boş modül yeri ve sağlam bir koruma iletkeni (toprak) hattı gerekir. Toprak hattı hiç yoksa yalnızca röle takmak yeterli olmaz — tesisatın topraklama tarafı da ele alınmalıdır. Geçici ve noktasal bir iyileştirme olarak, kritik noktalarda kaçak akım korumalı priz kullanılabilir; ancak bu pano korumasının yerine geçmez, yalnızca o prizi korur.
Röle sürekli atıyor, devre dışı bırakabilir miyim?
Kesinlikle hayır. Sürekli atan bir röle bir sorun bildiriyordur; köprülenmesi ya da sökülmesi tesisatın tek can güvenliği korumasını ortadan kaldırır. Yapılması gereken, kaçağın kaynağını bulmaktır: tüm sigortaları indirip röleyi kaldırın, ardından sigortaları tek tek kaldırarak hangi devrenin attırdığını tespit edin, sonra o devredeki cihazları eleyin. Adım adım yöntem: kaçak akım rölesi neden atar.
RCBO ile RCCB arasındaki fark nedir?
RCCB (kaçak akım koruma anahtarı) yalnızca kaçak akıma karşı korur; aşırı yük ve kısa devre için ayrıca sigorta gerekir ve bir röle genellikle birkaç devreyi birlikte korur. RCBO ise kaçak akım korumasını ve otomatik sigortayı tek cihazda birleştirir ve tipik olarak tek bir devreye tahsis edilir. RCBO'nun avantajı seçiciliktir: bir devrede kaçak olduğunda yalnızca o devre gider, diğerleri etkilenmez. Dezavantajı devre başına maliyetin yükselmesi ve modül yerinin artmasıdır. Kritik devrelerde (buzdolabı, sunucu, tıbbi cihaz) RCBO tercih edilir.
Kaçak akım rölesini kim, nasıl test eder?
Kullanıcı testi çok basittir: cihazın üzerindeki TEST (T) butonuna basılır; röle açmalıdır. Açmıyorsa cihaz görevini yapmıyordur ve derhal değiştirilmelidir. Bu test ayda bir yapılmalıdır — mekanik bir cihaz olduğu için hiç açmadan yıllarca duran röleler tutukluk yapabilir. Ancak TEST butonu yalnızca cihazın kendi mekanizmasını dener; gerçek açma akımı ve açma süresi ölçümü RCD test cihazı ile yetkili kişi tarafından yapılır ve işyerlerinde periyodik kontrol raporuna işlenir.
Emin değil misiniz?
Seçimi bize doğrulatın — ücretsiz
Hesabınızı yaptınız ama sorumluluk büyükse, değerleri bize yazın. 1967'den beri sahada olan ekibimiz uygun ürünü ve alternatifini dakikalar içinde teyit eder.
İlgili içerikler
Küme rehberiElektrik Panosu ve Koruma Ekipmanları RehberiİlgiliSigorta Nedir? W Otomat ve B, C, D Eğrileri Arasındaki FarkİlgiliKaçak Akım Rölesi Neden Atar? 8 Neden ve Adım Adım TeşhisİlgiliTopraklama Tesisatı: Ölçüm, Direnç Değerleri ve YönetmelikİlgiliElektrikli Araç Şarj İstasyonu (AC) Kurulum RehberiİlgiliParafudr (Aşırı Gerilim Koruma) Nedir? Sınıf 1, 2, 3 Farkı
ŞE
Şahin Elektrik Teknik EkibiElektrik malzemesi ve aydınlatma · 1967'den beri
Bu içerik, Şirinevler'deki mağazamızda ve saha projelerinde gün içinde yüzlerce malzeme seçimi yapan satış-teknik ekibimiz tarafından hazırlanır; yayına girmeden önce tesisat uygulamasında deneyimli bir ekip üyesi tarafından teknik doğruluk açısından kontrol edilir.
Sorumluluk sınırı: Buradaki bilgiler seçim ve ön değerlendirmeye yardımcı olmak için hazırlanmıştır; proje bazlı bağlayıcı hesap ve uygulama yerine geçmez. Enerji altındaki her işi yetkili elektrikçiye yaptırın.
Kaynaklar ve referans standartlar
- TS EN 61008 — Kaçak akım koruma anahtarları (RCCB)
- TS EN 61009 — Aşırı akım korumalı kaçak akım anahtarları (RCBO)
- TS HD 60364-4-41 — Elektrik çarpmasına karşı koruma
- TS HD 60364-7-701 — Banyo ve duş bulunan yerler
- TS HD 60364-7-722 — Elektrikli araç besleme tesisatı