Binaların Yangından Korunması Yönetmeliği ve Elektrik Tesisatı

İki ayrı beklenti vardır ve bunları karıştırmamak gerekir. (1) Yangın çıkarmamak: Tesisatın doğru kesitle, uygun koruma cihazlarıyla, sağlam bağlantılarla ve belgeli malzemeyle yapılması. Bu, normal tesisat kurallarının konusudur. (2) Yangın anında görevini sürdürmek: Bu ayrı bir tasarım konusudur ve şunları kapsar — acil aydınlatma ve kaçış yönlendirme, yangın algılama ve alarm sistemi, yangın anında beslemesi sürmesi gereken yükler (yangın pompası, duman tahliye fanı, acil durum asansörü), yangın durumunda enerjinin güvenli şekilde kesilebilmesi ve kablo geçişlerinde yangın bariyeri. İkinci grup, binanın kullanım sınıfına ve büyüklüğüne göre değişir; proje aşamasında belirlenir. Bkz. elektrik projesi onayı.

Yönetmelik, belirlenen bina ve kullanım sınıflarında kaçış yollarının aydınlatılmasını ve yönlendirilmesini zorunlu kılar. İki farklı işlev vardır: acil aydınlatma, enerji kesildiğinde kaçış yolunun görülebilmesi için asgari aydınlık sağlar; yönlendirme armatürleri ise çıkış yönünü gösterir. Kritik nokta şudur: bu armatürler kendi bataryalarına sahiptir ve şebeke kesildiğinde belirlenen süre boyunca çalışmak zorundadır. Bu yüzden bina otomasyonuna, sensörlü aydınlatmaya veya jeneratöre bağlı bir çözüm bunların yerine geçmez. Ayrıca periyodik test ve bakım gerekir; batarya ömrü sınırlıdır ve test edilmeyen bir acil aydınlatma, yangın anında çalışmayabilir. Bkz. acil aydınlatma yönetmelik zorunlulukları.

Çünkü bir binada duman ve alev, en kolay yolu bulup yayılır — ve bu yol çoğu zaman kablo geçişleridir. Yangına dayanıklı olarak tasarlanmış bir duvar veya döşeme, üzerinde kapatılmamış bir kablo deliği varsa işlevini kaybeder: duman komşu bölmeye veya üst kata geçer. Bu yüzden kat, duvar ve yangın bölmesi geçişlerinde kabloların çevresindeki boşluklar yangın durdurucu (fire stop) malzemeyle kapatılır. Sahada en sık görülen eksiklik budur ve genelde şu sebeple oluşur: tesisat çekilirken geçişler açık bırakılır, sonradan kapatılması planlanır ama unutulur; ya da sonradan yeni bir kablo çekildiğinde bariyer delinir ve onarılmaz. Bu yüzden her ekleme sonrası geçişlerin kontrol edilmesi gerekir.

Ayrım yapmak gerekir. Genel besleme, itfaiye müdahalesini güvenli hâle getirmek için kesilebilmelidir; bu yüzden binalarda enerjinin merkezî olarak ve erişilebilir bir noktadan kesilebilmesi beklenir. Buna karşılık yangın anında çalışması gereken sistemler — yangın pompası, duman tahliye fanları, acil durum asansörü, yangın algılama ve alarm sistemi, acil aydınlatma — bu kesintiden etkilenmemelidir. Bu, ayrı besleme hatları, ayrı panolar ve gerektiğinde yangına dayanıklı kablo kullanımı anlamına gelir. Uygulamada kritik nokta, bu ayrımın proje aşamasında kurgulanmasıdır; sonradan ayırmak çok zordur ve genelde tesisatın yeniden yapılmasını gerektirir.

Hayır, farklı özelliklerdir ve karıştırılmamalıdır. Alev yaymayan / alev iletmeyen kablolar, yangının kablo üzerinden yayılmasını geciktirir. Halojensiz, düşük duman yoğunluklu kablolar yanma sırasında daha az yoğun ve daha az aşındırıcı duman üretir; kalabalık ve kaçışın kritik olduğu yerlerde (hastane, okul, AVM, metro) önemlidir çünkü duman zehirlenmesi alevden daha hızlı öldürür. Yangına dayanıklı (fire resistant) kablolar ise farklı bir işlev görür: yangın sırasında belirli bir süre elektriksel işlevini sürdürür. Bu sonuncusu, yangın anında çalışması gereken sistemlerin beslemesinde kullanılır. Hangi kablonun nerede gerekli olduğu, binanın kullanım sınıfına ve projeye bağlıdır. Bkz. kablo standartları.

Öncelik sırasıyla: (1) Acil aydınlatma ve yönlendirme çalışıyor mu? Test butonuna basıldığında yanıyor mu, batarya ömrünü tamamlamış mı? (2) Kaçış yolları aydınlatılmış ve engelsiz mi? (3) Yangın algılama sistemi varsa test ediliyor mu, kayıtları tutuluyor mu? (4) Kablo geçişleri yangın durdurucu ile kapatılmış mı — özellikle sonradan çekilen kablolar. (5) Panolar kilitli, etiketli ve önü boş mu? (6) Enerji kesme noktası erişilebilir ve işaretli mi? (7) Tesisatta ısınma belirtisi var mı — kararma, koku, cızırtı. (8) Periyodik kontrol raporları mevcut ve eksiklikler kapatılmış mı? Bu maddelerin çoğu gözle kontrol edilebilir; teknik ölçümler yetkili kişi tarafından yapılır.