Kablo Standartları: TS, IEC ve HD 60364 Ne Anlama Gelir?

Kablo yüzeyindeki baskı, kablonun teknik kimliğidir ve beş bilgi içermelidir: (1) Tip kodu — NYA, NYAF, NYM, NYY, H05VV-F gibi; yalıtım malzemesini, kılıf yapısını ve kullanım yerini belirtir. (2) İletken sayısı ve kesiti — örneğin "3×2,5" üç iletkenli, her biri 2,5 mm² anlamına gelir. (3) Anma gerilimi — 300/500 V veya 0,6/1 kV gibi; kablonun hangi devrelerde kullanılabileceğini sınırlar. (4) İlgili standart — TS EN 50525 serisi, TS EN 60228 gibi. (5) Üretici adı ve parti/seri bilgisi — izlenebilirlik için. Bu bilgilerden biri okunamıyorsa, silikse veya elle çıkıyorsa kablo şüpheli kabul edilmeli ve kullanılmamalıdır.

İki sayı, kablonun yalıtımının dayanacağı gerilimleri gösterir: birinci sayı iletken-toprak, ikinci sayı iletkenler arası anma gerilimidir. Pratik anlamı şudur: 300/500 V sınıfı kablolar genellikle bina içi sabit tesisatta, boru içinde ve düşük gerilimli devrelerde kullanılır. 0,6/1 kV sınıfı kablolar daha kalın yalıtımlıdır; ana besleme hatları, kolon hatları, yer altı ve dış mekân uygulamaları, sanayi tesisleri ve mekanik zorlanmanın olduğu yerler için uygundur. Yanlış sınıf seçimi iki yönlü hata üretir: düşük sınıf seçmek güvenlik riskidir; gereksiz yüksek sınıf seçmek ise maliyet ve montaj zorluğu getirir. Seçim, projedeki tanıma göre yapılır.

TS EN 60228, kabloların iletkenlerini yapılarına göre sınıflara ayırır ve bu sınıf, kablonun nerede kullanılabileceğini doğrudan belirler. Kabaca: Sınıf 1 tek telli sert iletkendir; sabit tesisatta, boru içinde çekilen hatlarda kullanılır. Sınıf 2 örgülü (çok telli) iletkendir; sabit tesisatta daha kolay bükülür. Sınıf 5 ve 6 esnek iletkenlerdir; sınıf 6 daha ince tellerden oluşur ve daha esnektir — hareketli uygulamalar, cihaz bağlantı kabloları ve pano içi bağlantılar için kullanılır. Kritik nokta: Esnek iletkenli kablonun klemense bağlanma şekli farklıdır; genellikle uygun uç (yüksük) kullanımı gerekir, aksi hâlde teller dağılır ve bağlantı zayıflar. Bkz. NYA-NYAF-NYM-NYY farkı.

Kabloda uygunluk, diğer malzemelerin aksine ölçülebilir — ve sahte kabloda en sık kısılan şey tam olarak kesittir. Kontrol yöntemleri: (1) Kesit ölçümü — yalıtımı soyup iletkenin çapını ölçmek ve beyan edilen kesitle karşılaştırmak. Çok telli iletkende tel sayısı ve tel çapı birlikte değerlendirilir. (2) Ağırlık — belirli uzunluk ve kesitteki bakır kablonun ağırlığı bellidir; belirgin hafiflik iletken eksikliğine işaret eder. (3) Metraj — makara üzerindeki metraj bilgisi doğrulanmalıdır; eksik metraj sahte ürünle birlikte en sık görülen sorundur. (4) İletken görünümü — bakır rengi, tel düzeni ve esneklik tipine uygun olmalı. Kesit eksikliği doğrudan akım taşıma kapasitesini düşürür ve kablonun ısınmasına yol açar. Bkz. TSE/CE ve sahte ürün.

Üç farklı özellik vardır ve birbirinin yerine geçmez. Alev yaymayan / alev iletmeyen: Yangının kablo üzerinden yayılmasını geciktirir; dikey şaftlar ve toplu kablo güzergâhları için önemlidir. Halojensiz, düşük duman yoğunluklu: Yanarken daha az yoğun ve daha az aşındırıcı duman üretir; hastane, okul, AVM, otel ve metro gibi kalabalık ve kaçışın kritik olduğu yerlerde önemlidir, çünkü duman zehirlenmesi alevden daha hızlı öldürür. Yangına dayanıklı (fire resistant): Yangın sırasında belirli bir süre elektriksel işlevini sürdürür; yangın pompası, duman tahliyesi ve acil aydınlatma gibi yangında çalışması gereken sistemlerin beslemesinde kullanılır. Hangi özelliğin nerede gerektiği binanın kullanım sınıfına ve projeye bağlıdır. Bkz. yangın yönetmeliği ve elektrik.

Teslim anında yapılan kontrol, sonradan yapılan itirazdan çok daha etkilidir. Kontrol listesi: (1) Yüzey baskısı — tip, kesit, gerilim sınıfı, standart ve üretici okunabilir mi? (2) Makara etiketi — parti/seri numarası, metraj, üretim bilgisi. (3) Metraj doğrulaması — beyan edilen metraj ile teslim edilen miktar. (4) Ambalaj bütünlüğü — makara hasarlı mı, kablo ezilmiş mi? (5) Numune kesit ölçümü — büyük partilerde maliyeti çok düşük, getirisi yüksek bir kontrol. (6) İrsaliye-fatura eşleşmesi ve tip kodlarının teklifle aynı olması. (7) Belge talebi — uygunluk beyanı veya TSE belgesi. Özellikle "muadil" teslimatlarda tip kodunun teklifle birebir aynı olduğunu doğrulayın. Bkz. garanti ve iade.