Toplu Teklif Listeniz
Henüz teklif listenize ürün eklemediniz.
Uzatma Kablosu ve Makara Seçimi: Güç, Kesit ve IP Sınıfı
03-08-2026
12:36
Kablo & Tesisat
Uzatma Kablosu ve Makara Seçimi: Güç, Kesit ve IP Sınıfı
Kaç metre uzatmada hangi kesit gerekir? Makara sarılıyken güç düşümü, IP sınıfı ve şantiye kullanımı kriterleri.
Kablo & Tesisat7 dk okumaGüncelleme: 26 Temmuz 2026
Hızlı Cevap
Uzatma kablosu ve makara seçiminde üç değer belirleyicidir: kesit, uzunluk ve IP sınıfı. Pratik eşleşme: hafif kullanım (aydınlatma, şarj, küçük ev aleti, ≤1.500 W) 3×1,5 mm²; orta yük (süpürge, matkap, ısıtıcı, ≤2.500 W) 3×2,5 mm²; ağır yük ve uzun makara (kaynak makinesi, kompresör) 3×4 mm² ve üzeri. En kritik ve en çok atlanan kural: makara sarılı hâldeyken kapasitesi belirgin şekilde düşer — üreticiler bu yüzden sarılı ve açık kullanım için iki farklı akım değeri belirtir. Yüksek güçlü cihazı sarılı makaradan beslemek yangın sebebidir.
- Makarayı yüksek yükte tamamen açın. Sarılı kablo ısıyı atamaz ve kılıf erir.
- Uzatmaya uzatma eklemek (zincirleme) yasak sayılmalı: toplam yük tek 16 A noktadan çekilir.
- Dış mekân ve şantiyede IP44 ve üzeri + 30 mA kaçak akım koruması aranır.
- Ezilmiş, kesilmiş veya bant sarılı kablo kullanılmaz — bant onarımı geçici bile sayılmaz.
İçindekiler (5 bölüm)
Üç değer: kesit, uzunluk, IP
Kullanıma göre uzatma ve makara seçimiYaklaşık değerler; ürün üzerindeki akım tablosu esastır
| Kullanım | Kesit | Maks. güç | IP | Örnek cihaz |
|---|---|---|---|---|
| Hafif — iç mekân | 3×1 – 3×1,5 | ≤ 1.500 W | IP20 | Aydınlatma, şarj, TV ünitesi, laptop |
| Orta — iç mekân | 3×2,5 | ≤ 2.500 W | IP20 | Süpürge, matkap, ısıtıcı, seyyar priz |
| Orta — dış mekân | 3×2,5 | ≤ 2.500 W | IP44 | Bahçe aleti, budama makinesi, çim biçme |
| Ağır — şantiye | 3×4 | ≤ 4.000 W | IP44–67 | Büyük el aleti, kırıcı, uzun makara |
| Çok ağır / trifaze | 4-5×4 ve üzeri | — | IP67 | Kaynak makinesi, kompresör, şantiye panosu |
| Dış mekân ve şantiye kullanımında ayrıca 30 mA kaçak akım koruması zorunlu sayılmalıdır. Kauçuk kılıflı ağır hizmet kabloları (H07RN-F) mekanik ve hava koşullarına belirgin şekilde daha dayanıklıdır. | ||||
Makara sarılıyken kapasite yarıya kadar düşer
Bu, seyyar kullanımda en çok yangına yol açan hatadır. Sarılı makarada iç sargılar ısıyı atamaz; kablo hızla ısınır, kılıf yumuşar ve erir. Ciddi üreticiler bu yüzden makara üzerinde iki farklı akım değeri yazar: sarılı hâlde ve tamamen açık hâlde. Kural nettir: yüksek güçlü cihaz bağlıyorsanız makarayı tamamen açın. Ayrıca makarada termik koruma (aşırı ısınmada devreyi kesen anahtar) olup olmadığını satın alırken sorun — bu, birkaç liralık fark için alınan gerçek bir güvenlik özelliğidir.
Zincirleme bağlantı neden sorun?
1
Tek noktadan toplam yük
Zincirin tamamı tek bir 16 A duvar prizinden beslenir. Bağlı cihazların toplamı bu sınırı aştığında ilk ısınan yer priz olur.
2
Her ek bağlantı bir direnç
Her fiş-priz teması küçük bir direnç ekler. Direnç ısı üretir, ısı temas yüzeyini bozar, bozulan temas daha çok ısınır.
3
Gerilim düşümü birikir
Toplam uzunluk arttıkça hat sonundaki gerilim düşer; cihaz beklenenden düşük performans verir, motorlu cihazlar zorlanır.
Sabit ihtiyaç varsa priz çekilir
Uzatma kablosu geçici bir çözümdür. Aynı noktada sürekli uzatma kullanıyorsanız, o nokta bir priz istiyor demektir. Halının altından geçen, kapı arasından sıkışan, mobilya arkasında ezilen bir uzatma; hem yangın hem düşme riski taşır. Bir prizin sonradan açılma maliyeti, baştan konulmasının birkaç katıdır ama bir yangının maliyetinin çok altındadır. Priz planlaması: oda bazlı priz adedi hesabı.
Grup priz seçimi
Grup priz alırken bakılacaklar
- Kablo kesiti: En az 3×1,5 mm²; çok yük bağlanacaksa 3×2,5 mm². Kesit ürün üzerinde yazmalı.
- Toplam yük sınırı: Üründe yazan maksimum güç (tipik 3.500 W) aşılmamalı.
- Priz kalitesi: Fişi sıkı kavrayan yaylı kontaklar. Gevşek priz ısınır ve kararır.
- Toprak kontağı: Yaylı, sağlam metal tırnak. Topraksız grup priz kullanmayın.
- Anahtar: Grubu tek hamlede kesmek bekleme tüketimini önler — TV ünitesi ve masa üstü için pratik.
- Çocuk koruması: Çocuklu evlerde korumalı model tercih edin.
- Aşırı gerilim koruması: Hassas elektronik için parafudrlu modeller vardır; ancak bunlar bina genelindeki parafudrun yerine geçmez.
- Priz aralığı: Büyük adaptörlerin komşu prizi kapatmaması için aralıklı veya döner modeller kullanışlıdır.
Grup prize bağlanmaması gereken cihazlar
Yüksek ve sürekli güç çeken cihazlar grup prize değil doğrudan duvar prizine bağlanmalıdır: elektrikli ısıtıcı, yağ radyatörü, ütü, su ısıtıcısı (kettle), fritöz, elektrikli ocak, çamaşır ve bulaşık makinesi, klima. Bu cihazların çektiği akım grup prizin ve uzatma kablosunun sınırlarını zorlar; üstelik çoğu rezistanslı olduğu için tam güçte uzun süre çalışır. Grup prizde ısınma en çok bu cihazlar yüzünden görülür.
Bakım ve kullanımdan çıkarma
- Fişten tutarak çıkarın
- Kablodan çekerek çıkarmak, iletkenin fiş içindeki bağlantısını zamanla koparır — dışarıdan görünmeyen bir arıza oluşur.
- Geniş halkalar hâlinde sarın
- Dar ve düğümlü sarma iletkenleri yorar. Aynı noktadan tekrar tekrar bükülen kablo, dışarıdan sağlam görünse de içten yorulur.
- Ezilmeye maruz bırakmayın
- Kapı arasından geçirmeyin, üzerine araç ve tekerlekli ekipman bindirmeyin, halı altına sokmayın (hem ezilir hem ısıyı atamaz).
- Güneşte bırakmayın
- UV, PVC kılıfı yıllar içinde kırılganlaştırır. Kullanım dışında gölgede ve kuru yerde saklayın.
- Bantla onarmayın
- Kesilmiş veya yarılmış bir kablo bantla onarılmaz. İzole bant, yalıtım sınıfını geri getirmez ve suya karşı koruma sağlamaz.
- Belirti varsa çıkarın
- Isınma, kararma, erime izi, yanık kokusu, gevşek fiş, görünür iletken: bunlardan biri varsa kablo kullanımdan çıkarılır.
Isınan priz uyarı sinyalidir
Bir fiş-priz noktasında elle hissedilen ısınma, kararma veya çıtırtı sesi; gevşek temasın ve ark oluşumunun işaretidir. Bu, kendi kendine düzelmez — direnç arttıkça daha çok ısınır ve sonunda yanar. Böyle bir belirtide cihazın fişini çekin, o prizi kullanmayı bırakın ve nedeni araştırın. Ayrıntı: priz ısınıyor veya yanıyor.
Sonraki adım
Kablo tipi hakkında ayrıntı için TTR kablo nedir, kesit hesabı için kablo kesiti hesaplama aracı.
Kalıcı çözüm için priz adedi hesabı ve anahtar ve priz seçim rehberi. Güvenlik tarafı için kaçak akım rölesi ve priz ısınması.
Bu içerikte geçen ürünler Şahin Elektrik stoğunda
Sıkça Sorulan Sorular
Kablo makarasını sarılı kullanabilir miyim?
Hafif yüklerde kısa süre için sorun çıkmaz, ancak yüksek yükte kesinlikle hayır. Kablo makaraya sarılı hâldeyken iç sargılar ısıyı atamaz; kablo hızla ısınır ve kılıf yumuşayıp erir. Bu yüzden ciddi üreticiler makara üzerinde iki farklı akım değeri belirtir: sarılı hâlde (düşük) ve tamamen açık hâlde (yüksek). Isıtıcı, kaynak makinesi, kompresör gibi yüksek güçlü cihazları beslemeden önce makarayı tamamen açın. İyi makaralarda aşırı ısınmada devreyi kesen bir termik koruma bulunur — satın alırken bunu sorun.
Uzatma kablosuna uzatma ekleyebilir miyim?
Yapılmaması gereken bir uygulamadır. Zincirleme bağlantıda toplam yük tek bir 16 A priz noktasından çekilir; her ek fiş-priz bağlantısı yeni bir temas direnci ve ısınma noktası ekler. Ayrıca toplam uzunluk arttığı için gerilim düşümü büyür ve hat sonundaki cihaz düşük gerilimle çalışır. Sabit bir ihtiyaç varsa doğru çözüm yeni bir priz çekmektir, uzatma çoğaltmak değil. Geçici olarak zorunluysa tek ve yeterli kesitte bir uzatma kullanın.
Uzatma kablosu için kaç mm² gerekir?
Çekilecek güce ve uzunluğa göre. Pratik değerler: 3×1,5 mm² hafif kullanım için (≤1.500 W — aydınlatma, şarj, TV ünitesi, küçük ev aleti); 3×2,5 mm² orta yük için (≤2.500 W — süpürge, matkap, ısıtıcı, seyyar priz grubu); 3×4 mm² ve üzeri ağır yük ve uzun makara için. Uzunluk arttıkça gerilim düşümü devreye girer: 50 metrelik bir 3×1,5 makarada 2.000 W'lık yük, hat sonunda gözle görülür güç kaybı yaratır. Hesap: kablo kesiti hesaplama aracı.
Dış mekânda hangi uzatma kullanılır?
Dış mekân ve şantiyede iki koşul birlikte aranır: IP44 ve üzeri koruma sınıfı (fiş-priz bağlantı noktaları kapaklı olmalı) ve 30 mA kaçak akım koruması. Standart PVC kılıflı TTR sürekli güneş altında ve suda kalmaya uygun değildir; şantiye ve ağır dış kullanımda kauçuk kılıflı ağır hizmet kabloları (H07RN-F gibi) tercih edilir. Kaçak akım koruması tesisatta yoksa, kaçak akım korumalı priz veya kaçak akım korumalı seyyar adaptör kullanılmalıdır.
Grup priz seçerken nelere bakmalıyım?
Beş noktaya: (1) Kablo kesiti — 3×1,5 mm² asgari, çok yük bağlanacaksa 3×2,5 mm². (2) Toplam yük sınırı — ürün üzerinde yazan maksimum güç aşılmamalı. (3) Priz kalitesi — fişi sıkı kavrayan yaylı kontaklar; gevşek priz ısınır. (4) Anahtar — grubu tek hamlede kesmek standby tüketimini önler. (5) Aşırı gerilim koruması — hassas elektronik için parafudrlu modeller vardır, ancak bunlar bina genelindeki parafudrun yerine geçmez. Yüksek güçlü ısıtıcı ve ütü gibi cihazlar grup prize değil doğrudan duvar prizine bağlanmalıdır.
Uzatma kablosu ne zaman değiştirilmeli?
Şu belirtilerden biri varsa derhal kullanımdan çıkarın: kılıfta kesik, yarık veya ezilme; bantla onarılmış bölge (bant onarımı geçici bile sayılmaz); fişte veya prizde kararma, erime izi, yanık kokusu; fişin prizde gevşek durması; kullanım sırasında ısınma; iç iletkenin görünür hâle gelmesi. Ayrıca kablo defalarca aynı yerden bükülmüşse iletken yorulmuş olabilir — dışarıdan sağlam görünse de kesit incelmiş olabilir. Şüpheye düşülen bir uzatma, tamir edilmez, değiştirilir.
Emin değil misiniz?
Seçimi bize doğrulatın — ücretsiz
Hesabınızı yaptınız ama sorumluluk büyükse, değerleri bize yazın. 1967'den beri sahada olan ekibimiz uygun ürünü ve alternatifini dakikalar içinde teyit eder.
İlgili içerikler
Küme rehberiElektrik Kablosu Rehberi: Tipleri, Kesitleri ve Kullanım AlanlarıİlgiliKablo Kesiti Nasıl Hesaplanır? Formül, Tablo ve Hesaplama AracıİlgiliTTR Kablo Nedir, Nerede Kullanılır? Teknik ÖzelliklerİlgiliPriz Isınıyor veya Yanıyor: Nedenleri ve Acil ÇözümİlgiliAnahtar ve Priz Seçim Rehberi: Seriler, Montaj ve StandartlarİlgiliKaçak Akım Rölesi Nedir? 30 mA ve 300 mA Farkı, Seçim RehberiİlgiliElektrik Çarpması: İlk Yardım ve Önleme Rehberi
ŞE
Şahin Elektrik Teknik EkibiElektrik malzemesi ve aydınlatma · 1967'den beri
Bu içerik, Şirinevler'deki mağazamızda ve saha projelerinde gün içinde yüzlerce malzeme seçimi yapan satış-teknik ekibimiz tarafından hazırlanır; yayına girmeden önce tesisat uygulamasında deneyimli bir ekip üyesi tarafından teknik doğruluk açısından kontrol edilir.
Sorumluluk sınırı: Buradaki bilgiler seçim ve ön değerlendirmeye yardımcı olmak için hazırlanmıştır; proje bazlı bağlayıcı hesap ve uygulama yerine geçmez. Enerji altındaki her işi yetkili elektrikçiye yaptırın.
Kaynaklar ve referans standartlar
- TS EN 61242 — Ev ve benzeri yerler için kablo makaraları
- TS EN 50525-2-11 — Esnek kablolar (H05VV-F)
- TS EN 60884 serisi — Fiş ve prizler
- TS HD 60364-4-41 — Elektrik çarpmasına karşı koruma