Multimetre Nasıl Kullanılır? Başlangıç Rehberi

İki hata baskındır ve ikincisi tehlikelidir. (1) Yanlış kademe: Gerilim ölçerken direnç kademesinde kalmak, DC ölçerken AC seçmek gibi. Sonuç genelde yanlış okuma veya hiç okuma olmamasıdır. (2) Yanlış prob girişi: Probları akım (A / mA) girişinde bırakıp gerilim ölçmeye kalkışmak. Bu, gerçekten tehlikelidir: akım girişi çok düşük dirençli olduğu için, cihaz iki nokta arasında adeta bir kısa devre köprüsü hâline gelir. Şebeke geriliminde bu, ark, cihazın patlaması ve yaralanma anlamına gelebilir. Bu yüzden alışkanlık hâline getirilmesi gereken kural: ölçüm biter bitmez probu voltaj/direnç (VΩ) girişine geri takın.

Sıralama önemlidir. (1) Siyah probu COM girişine, kırmızı probu VΩ girişine takın — akım girişine değil. (2) Kademeyi AC gerilim (V~) konumuna alın; otomatik kademeli cihazlarda sadece V~ seçilir, manuel cihazlarda şebeke geriliminin üzerinde bir aralık seçilir. (3) Cihazı önce bilinen çalışan bir noktada deneyerek doğrulayın. (4) Probları prizin faz ve nötr yuvalarına dikkatlice değdirin; ellerinizi metal uçlardan uzak, yalıtımlı gövdeden tutun. (5) Faz-toprak ve nötr-toprak ölçümleri de yapılabilir. Bu ölçüm canlı devrede yapıldığı için uygun CAT sınıfı cihaz gerektirir ve yetkili kişi işidir.

İki nokta arasında elektriksel bir yol olup olmadığını gösterir; cihaz genelde sesli uyarı verir. Kullanım alanları: kablo kopukluğu tespiti, sigorta sağlamlığı kontrolü, anahtar kontağının çalışıp çalışmadığını doğrulama, hangi telin hangi uca gittiğini bulma (uçlarını kısa devre yapıp diğer uçtan arama). Mutlak kural: Bu ölçüm daima enerjisiz devrede yapılır. Enerjili bir devrede süreklilik ölçmek hem yanlış sonuç verir hem cihaza zarar verebilir. Ayrıca ölçtüğünüz eleman devreden ayrılmamışsa, paralel yollar üzerinden yanlış bir "süreklilik var" sonucu okuyabilirsiniz — bu, en sık yapılan yorum hatasıdır.

CAT sınıfı, cihazın hangi tür devrede güvenle kullanılabileceğini gösterir. Mantığı şudur: şebekeye yaklaştıkça devrede oluşabilecek geçici aşırı gerilimlerin enerjisi artar. Kabaca: CAT II ev içi priz seviyesi devreler, CAT III bina dağıtım/pano seviyesi, CAT IV şebeke girişi ve sayaç öncesi bölge için tanımlanır. Cihazın üzerinde hem CAT sınıfı hem gerilim değeri birlikte yazar. Önemi: Yetersiz sınıftaki bir cihaz, normal koşullarda çalışıyor görünür ama bir aşırı gerilim olayında iç ark oluşturarak kullanıcıyı yaralayabilir. Ucuz cihazlarda etiketteki CAT değeri çoğu zaman gerçek dayanımı yansıtmaz; pano seviyesinde ölçüm yapılacaksa belgeli ve uygun sınıfta cihaz kullanılmalıdır.

Üç kural vardır. (1) Enerjisiz devre: Direnç ölçümü, cihazın kendi ürettiği küçük akımla yapılır; devrede gerilim varsa okuma anlamsız olur ve cihaz zarar görebilir. (2) Elemanı devreden ayırın: Ölçtüğünüz elemana paralel başka yollar varsa, okuduğunuz değer o elemanın direnci değil, paralel kombinasyonun direncidir. Bu, yanlış teşhisin en sık sebebidir. (3) Ellerinizle probları birlikte tutmayın: Yüksek dirençlerde vücudunuz ölçüme karışır ve değeri düşürür. Ayrıca ölçüm öncesi probları birbirine değdirip cihazın sıfıra yakın değer gösterdiğini doğrulamak, prob ve cihaz sağlamlığını hızlıca kontrol eder.

Amaca göre değişir ve ikisi birbirinin yerine geçmez. Temassız (endüktif) gerilim kalemleri hızlı bir ön kontrol için pratiktir ama yanıltıcı olabilir: komşu kablodan gelen alanla sinyal verebilir (yanlış pozitif) veya ekranlı/gömülü kabloda sinyal vermeyebilir (yanlış negatif — asıl tehlikeli olan budur). Neon uçlu tornavidalar ise vücudu akım yoluna sokan bir prensiple çalışır ve modern iş güvenliği anlayışında güvenli bir yöntem kabul edilmez. Gerilim yokluğunu doğrulamak gibi kritik bir iş için iki uçlu, uygun CAT sınıfına sahip bir gerilim test cihazı veya multimetre kullanılmalı ve cihaz ölçüm öncesi/sonrası bilinen bir kaynakta doğrulanmalıdır.