Avize Nasıl Bağlanır? Adım Adım Güvenli Montaj

Standart bir tek gruplu avize tesisatında tavandan üç tel çıkar: (1) anahtarlanan faz — duvardaki anahtardan gelen, avizeyi yakıp söndüren tel; (2) nötr — devreyi tamamlayan tel; (3) topraklama — metal gövdeli armatürlerde zorunlu koruma iletkeni. Çok gruplu (komütatörlü) avizede iki ayrı anahtarlanan faz bulunur; böylece avizenin bir kısmı ayrı yanar. Bazı eski tesisatlarda topraklama teli hiç bulunmayabilir — bu durumda metal gövdeli avize takılması uygun değildir ve tesisat değerlendirilmelidir. Renk kodları için bkz. kablo renk kodları.

Hayır — özellikle eski tesisatlarda güvenilmez. Standart renk düzeni bellidir (koruma iletkeni yeşil-sarı, nötr mavi, faz kahverengi/siyah/gri) ancak sahada bu düzenin uygulanmadığı çok sayıda tesisat vardır: sonradan yapılan müdahaleler, elde ne varsa onunla çekilmiş hatlar, aynı renk telle yapılmış bağlantılar. Bu yüzden hangi telin ne olduğu ölçülerek belirlenmelidir ve bu ölçüm yetkili kişi tarafından yapılır. Ölçümden sonra telleri etiketlemek (bant ve kalemle işaretlemek) hem montajı kolaylaştırır hem ileride yapılacak işlere yardımcı olur. Bkz. faz-nötr testi.

Şarttır. Metal gövdeli bir armatürde yalıtım arızası oluştuğunda gövde gerilim altında kalabilir; topraklama iletkeni bu durumda arıza akımına yol açarak koruma cihazının açmasını sağlar. Topraklama bağlanmazsa, gövdeye dokunan kişi akım yolunun kendisi olur — bu, kabul edilemez bir risktir. Armatürün üzerindeki topraklama işareti bulunan vida veya klemens kullanılır. Tavanda topraklama teli yoksa metal gövdeli avize takılmaz; ya çift yalıtımlı (topraklama gerektirmeyen, ilgili işaretle işaretlenmiş) bir armatür seçilir ya da tesisata topraklama iletkeni çekilir. Bu durum aynı zamanda tesisatın genel olarak gözden geçirilmesi gerektiğinin işaretidir. Bkz. topraklama tesisatı.

Belirleyici olan avizenin ağırlığı ve tavanın yapısıdır. Betonarme tavanda uygun çaplı bir delik açılıp ağırlığa uygun dübel ve askı elemanı kullanılır. Alçıpan asma tavanda ise durum farklıdır: alçıpan plaka tek başına taşıyıcı değildir. Hafif armatürler için alçıpana özel geçme dübeller kullanılabilir, ancak ağır bir avize mutlaka üstteki taşıyıcı profile veya doğrudan betona bağlanmalıdır. Ahşap tavanda uygun vida ile kirişe/lataya sabitlenir. Emin olmanın pratik yolu: montajdan sonra avizeyi elle aşağı doğru nazikçe deneyin — en ufak oynama varsa sabitleme yeterli değildir. Zincirli avizelerde askı halkası ve zincir kapasitesi de gözetilmelidir.

Bu avizelerde ampuller iki ayrı gruba ayrılmıştır ve tavandan iki ayrı anahtarlanan faz gelir (artı bir nötr ve topraklama). Her grubun faz teli kendi anahtarlanan fazına, tüm gruplar ise ortak nötre bağlanır. Duvarda komütatör (çift anahtar) bulunur ve her tuş bir grubu kontrol eder. Sık yapılan hata, iki fazı birbirine bağlamak veya grupları karıştırmaktır; sonuç, iki tuşun aynı işi yapması ya da yanlış grubun yanmasıdır. Tavanda tek faz varsa çok gruplu kumanda mümkün değildir; ya avize tek grup olarak bağlanır ya da tesisata ikinci hat çekilir (duvar/boru işi gerektirir).

Bu iş şebeke gerilimiyle çalışmayı, yükseklikte çalışmayı ve mekanik sabitleme yapmayı birlikte gerektirir. Şu durumlarda mutlaka yetkili elektrikçi çağırılmalıdır: tavanda topraklama teli yoksa veya belirsizse; tel sayısı beklenenden fazlaysa; teller kırılgan, kararmış veya yanık izliyse; tavan yapısı sabitleme açısından belirsizse (asma tavan, eski alçı); avize ağırsa veya yüksek tavansa; komütatörlü kurulumda tellerin işlevi netleşmiyorsa. Kararma, yanık koku veya ısınma belirtisi varsa iş tamamen yetkili kişiye bırakılmalıdır — bu belirtiler tesisatta ilerleyen bir arıza olduğunu gösterir. Bkz. priz ısınması ve yanması.