Faz - Nötr Testi Nasıl Yapılır? Doğru Yöntem

Üç adımlı yöntemle — ve bu yöntemin her adımı gereklidir. (1) Test cihazını bilinen enerjili bir noktada deneyin (örneğin çalışan bir priz); cihazın gerçekten okuduğunu görün. (2) Çalışacağınız noktada gerilim yokluğunu ölçün; tüm iletken çiftlerini kontrol edin (faz-nötr, faz-toprak, nötr-toprak). (3) Cihazı tekrar bilinen enerjili noktada deneyin. Üçüncü adımın amacı şudur: cihaz ikinci adım sırasında bozulmuş olabilir ve siz sıfır okumayı "enerji yok" diye yorumlayabilirsiniz. Bu üç adım, sahada en ölümcül hataların birini — bozuk cihaza güvenmeyi — tamamen ortadan kaldırır.

Hızlı bir ön kontrol için pratiktir ama gerilim yokluğu kararı için yeterli değildir. İki tür hata yapar. Yanlış pozitif: Komşu kablodaki alandan etkilenip enerjisiz bir telde sinyal verebilir — bu can sıkıcıdır ama tehlikeli değildir. Yanlış negatif: Ekranlı kabloda, metal boru içindeki hatta, derin gömülü tesisatta, kalın yalıtımda veya pili zayıfken sinyal vermeyebilir — oysa hat enerjilidir. Asıl tehlike budur: "kalem ötmüyor, demek ki güvenli" varsayımı. Bu yüzden kritik kararlar için iki uçlu gerilim test cihazı veya uygun CAT sınıfına sahip multimetre kullanılır. Bkz. multimetre kullanımı.

Modern iş güvenliği anlayışında bu yöntem güvenli kabul edilmez. Çalışma prensibi, akımın kullanıcının vücudu üzerinden toprağa akmasına dayanır — yani cihaz, sizi devrenin bir parçası yaparak ölçüm yapar. Akım çok küçük tutulmaya çalışılsa da, ucuz ve hasarlı ürünlerde bu sınırlama güvenilir değildir. Ayrıca yalıtkan zeminde durduğunuzda veya lastik ayakkabı giydiğinizde enerjili hatta bile ışık vermeyebilir — yanlış negatif riski taşır. Bunun yerine iki uçlu, uygun kategoride bir gerilim test cihazı kullanılmalıdır; bu cihazlar iki nokta arasındaki gerilimi ölçer ve vücudu akım yoluna sokmaz.

Tek bir ölçüm yeterli değildir; ölçümlerin birlikte okunması gerekir. Yöntem: cihazın bir probunu bilinen sağlam bir toprağa (koruma iletkeni) değdirin, diğer probla telleri sırayla ölçün. Faz ile toprak arasında şebeke gerilimi ölçülür; nötr ile toprak arasında ise çok düşük bir değer (ideal olarak sıfıra yakın) okunur. Doğrulama için faz-nötr ölçümü de yapılır ve şebeke gerilimi görülmelidir. Dikkat: eğer faz-toprak ölçümü beklenenden düşükse veya nötr-toprak arasında anlamlı gerilim varsa, bu bir topraklama veya nötr sorununa işaret eder ve tesisat kontrol edilmelidir. Bu ölçümler canlı devrede yapılır ve yetkili kişi işidir.

Olabilir ve bu, sahada karşılaşılan tehlikeli bir durumdur. Doğru uygulamada anahtar fazı keser; nötr doğrudan armatüre gider. Ancak hatalı yapılmış bazı tesisatlarda anahtar nötrü kesecek şekilde bağlanmıştır. Bu durumda lamba sönüktür ama duyda faz durmaya devam eder — anahtar kapalı olduğu hâlde armatüre dokunan kişi çarpılabilir. Bu yüzden aydınlatma üzerinde çalışırken anahtarı kapatmak asla yeterli değildir; enerji panodan kesilir ve gerilim yokluğu ölçülerek doğrulanır. Aynı sorun, akıllı anahtar takarken de karşımıza çıkar. Bkz. avize bağlama.

Beklenmedik değerler genelde bir tesisat sorununun habercisidir ve varsayımla ilerlenmez. Tipik durumlar: Kopuk hatta gerilim okunması — yüksek empedanslı cihazlar komşu iletkenden "hayalet gerilim" okuyabilir; yükleyici fonksiyonlu cihazla doğrulanmalıdır. Nötr-toprak arasında anlamlı gerilim — nötr bağlantısında sorun veya yüksek yük dengesizliği olabilir. Faz-toprak düşük, faz-nötr normal — topraklama bağlantısı zayıf veya yok olabilir. Her iki telde de faz görülmesi — nötr kopukluğu olabilir; ciddi bir arızadır. Bu durumların hepsinde doğru davranış aynıdır: çalışmayı durdurun ve yetkili elektrikçiye kontrol ettirin.