Halojensiz (Halogen Free) Kablo Nedir? Hangi Binalarda Zorunlu?

Tek ve genel bir "her yerde zorunlu" hükmü yoktur; kapsam yapı türüne ve kullanım amacına bağlıdır. Halojensiz kablo gereksinimi tipik olarak tahliyenin kritik olduğu ve insan yoğunluğunun yüksek olduğu yapılarda gündeme gelir: hastane, alışveriş merkezi, okul, otel, yüksek yapılar, metro ve tüneller, kapalı otoparklar, havalimanları, veri merkezleri ve tüm kaçış yolları. Kendi projenizdeki kapsamı yürürlükteki Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve proje şartnamesi üzerinden teyit etmeniz gerekir. Bkz. yangın yönetmeliği ve elektrik tesisatı.

PVC'nin yapısında klor bulunur. Yandığında hidrojen klorür (HCl) gazı açığa çıkar ve üç ayrı zarar oluşur. Solunum: HCl solunum yollarını ve gözleri yakar; yangında ölümlerin önemli bir kısmının doğrudan alevle değil duman ve gazla ilişkili olduğu bilinir. Görüş: PVC yoğun ve koyu duman üretir, kaçış yolu işaretleri görünmez hâle gelir. Korozyon: HCl havadaki nemle birleşerek hidroklorik asit oluşturur; bu asit, yangın söndürüldükten sonra bile elektronik kartları, pano bağlantılarını ve metal yapıyı korozyona uğratmaya devam eder.

Fark gerilim sınıfı ve kullanım alanındadır — tıpkı NYM ile NYY arasındaki fark gibi. NHXMH 300/500 V sınıfındadır ve NYM'in halojensiz karşılığıdır: bina içi kuru-nemli ortamlar, sıva altı ve kanal içi hatlar. N2XH 0,6/1 kV sınıfındadır, XLPE yalıtımlı ve halojensiz kılıflıdır; NYY'nin halojensiz karşılığıdır: bina giriş ve kolon hatları, sayaç beslemeleri, mekanik zorlanmaya açık güzergâhlar. Tek damarlı iletken karşılıkları ise H07Z1-U (tek telli) ve H07Z1-K (çok telli esnek)'tir.

Bunlar iki farklı özelliktir ve karıştırılmamalıdır. Halojensizlik kablonun yandığında ne çıkardığıyla ilgilidir. FE180 ise kablonun yangın sırasında yalıtım bütünlüğünü koruma süresiyle ilgilidir — yani ateş altında belirli bir süre devrenin çalışmaya devam etmesi. Benzer şekilde E30 / E60 / E90 sınıfları, devre bütünlüğünün dakika cinsinden korunma süresini ifade eder. Bu özellik, yangın sırasında çalışması hayati olan devrelerde aranır: yangın pompası, duman tahliye fanı, acil aydınlatma, yangın algılama ve anons sistemleri, yangın asansörü. Ayrıntı: yangına dayanıklı kablo standartları.

Evet, aynı kesitte PVC muadiline göre daha yüksek maliyetlidir; fark yalıtım ve kılıf bileşeninden gelir. Ancak karşılaştırma yaparken iki noktayı hesaba katmak gerekir. Birincisi, halojensiz kablonun gerekli olduğu yerlerde bu bir tercih değil gerekliliktir — kabul aşamasında uygunsuz kablo tespit edildiğinde hattın yenilenmesi çok daha pahalıya gelir. İkincisi, veri merkezi ve elektronik yoğun tesislerde asit gazı korozyonunun yaratacağı hasar, kablo fiyat farkının çok üzerindedir: küçük bir yangın, korozyon nedeniyle tüm elektronik altyapıyı etkileyebilir.

Hayır — halojensiz olmak yanmaz olmak değildir. Halojensiz kablolar da yeterli ısı ve alev karşısında yanar; farkı yanma davranışındadır: alevi iletmezler veya sınırlı iletirler (alev iletmezlik testleriyle sınıflandırılır), az duman üretirler ve asit gazı yaymazlar. Yanmazlık iddiası taşıyan hiçbir organik yalıtımlı kablo yoktur. Yangın sırasında çalışmaya devam etme özelliği ise ayrı bir performans sınıfıdır (FE180 / E30-E90) ve mineral yalıtım veya özel bariyer katmanlarıyla sağlanır.