Toplu Teklif Listeniz
Henüz teklif listenize ürün eklemediniz.
Sokak ve Bahçe Aydınlatması Rehberi: Direk, Armatür ve Kablolama
03-08-2026
13:56
Aydınlatma
Sokak ve Bahçe Aydınlatması Rehberi: Direk, Armatür ve Kablolama
Direk yüksekliği - aralık hesabı, IP sınıfı, fotosel kontrolü ve yeraltı kablolama kuralları.
Aydınlatma7 dk okumaGüncelleme: 26 Temmuz 2026
Hızlı Cevap
Bahçe ve sokak aydınlatması üç katmanla kurulur: yol/patika (bollard, kısa direk, gömme spot — 5-20 lüks yeter), vurgu (ağaç, bitki, duvar dokusu — kazıklı spot veya wallwasher) ve güvenlik/geniş alan (projektör, direk armatürü). Teknik zorunluluklar net: dış mekânda kablo NYY (0,6/1 kV), armatür IP65 (yere gömme IP67, havuz IP68), devre 30 mA kaçak akım rölesiyle korunmuş, gövde alüminyum döküm + UV dayanımlı difüzör. Kontrol tarafında fotosel veya astronomik zaman saati standart olmalı — dış aydınlatma yılda ~4.000 saat çalışır.
- Bahçede hedef "çok aydınlık" değil doğru yerde yeterli ışıktır; fazla ışık hem israf hem rahatsızlık.
- Toprak altına yalnızca NYY girer — NYM gömmek en pahalıya çıkan hatadır.
- Yere gömme armatürde drenaj yapılmazsa IP67 bile yetmez.
- Işığı aşağı doğru yöneltmek; komşu şikâyeti, ışık kirliliği ve enerji israfını aynı anda çözer.
İçindekiler (4 bölüm)
Üç katman
1
Yol ve patika
Hedef: 5-20 lüks. Yürünen yeri görmek yeterli; gözün karanlığa adaptasyonu bozulmamalı.
Ürün: Bollard (kısa direk), gömme spot, alçak duvar apliği, çit üstü lineer.
Kural: Işık aşağı yöneltilir; yürüyen kişinin gözüne gelmez.
2
Vurgu
Hedef: Derinlik ve karakter. Ağaç, bitki grubu, duvar dokusu, heykel, havuz.
Ürün: Kazıklı spot (spike), yere gömme spot, wallwasher, dar açılı projektör.
Kural: Az sayıda ve seçici. Her şeyi aydınlatmak hiçbir şeyi öne çıkarmaz.
3
Güvenlik ve geniş alan
Hedef: Giriş, otopark, manevra alanı, geçiş noktaları. 20-100 lüks.
Ürün: Projektör, direk armatürü, sensörlü aplik.
Kural: Sensör ve zaman saatiyle kontrol edilir; sürekli açık kalmaz.
Bahçe ve dış alan aydınlık düzeyleriİç mekân değerlerinden belirgin şekilde düşük — göz karanlığa adaptedir
| Alan | Hedef lüks | Renk sıcaklığı | IP | Tipik ürün |
|---|---|---|---|---|
| Patika, yürüme yolu | 5–20 | 3000 K | IP65 | Bollard, gömme spot |
| Merdiven, kot değişimi | 20–50 | 3000 K | IP65 | Basamak içi lineer, alçak aplik |
| Giriş kapısı | 50–100 | 3000–4000 K | IP65 | Duvar apliği, sensörlü armatür |
| Otopark, manevra | 20–50 | 4000 K | IP65 | Projektör, direk armatürü |
| Oturma / yemek alanı | 50–100 | 2700–3000 K | IP65 | Sarkıt, aplik, şerit LED |
| Ağaç / bitki vurgusu | — | 3000 K | IP65–67 | Kazıklı spot, gömme spot |
| Cephe / duvar dokusu | — | 3000 K | IP65 | Wallwasher, dar açılı projektör |
| Havuz içi | — | 3000–4000 K | IP68 | Havuz armatürü (düşük gerilim) |
| Site içi yol | 10–30 | 4000 K | IP65 | Direk armatürü |
| Kamuya açık yollarda TS EN 13201 aydınlatma sınıfları esas alınır ve nokta bazlı hesap yapılır. Tablodaki değerler özel bahçe ve site içi alanlar için pratik yönlendirmedir. | ||||
Kablolama: dış mekânın en pahalı hatası
Toprak altına NYM gömmek
Sahada en sık gördüğümüz ve en pahalıya çıkan hata. NYM 300/500 V sınıfındadır ve kılıfı bina içi kullanım için tasarlanmıştır; toprak nemi, kök baskısı ve mekanik zorlanma karşısında yalıtımı bozulur. Sonuç: kaçak akım rölesi atmaya başlar, arıza toprak altında olduğu için bulunması zordur ve bahçenin yeniden kazılması gerekir. Doğru kablo NYY (0,6/1 kV)'dir. Halojensiz gereksinimi olan yapılarda N2XH kullanılır.
- Hendek ve yatak
Hendek tabanına elenmiş kum serilir (taşlı toprak kabloyu zedeler). Kablo yatırılır, üzerine kum serilir, ardından uyarı bandı veya tuğlası konur — bu, ileride kazı yapan kişiyi uyarır.
- Koruma borusu
Araç geçen yerlerde, beton geçişlerde ve ağaç kök bölgesinde koruma borusu kullanılır. Boru içinde kablo çekilebilir kalmalıdır — böylece ileride değiştirilebilir.
- Buat ve ek noktaları
Toprak altındaki her ek noktası bir arıza riskidir. Zorunlu ekler reçineli / jel dolgulu su geçirmez buat içinde yapılır; standart buat toprak altında kullanılmaz. Mümkünse ek yapmayın, kabloyu tek parça çekin.
- Armatür bağlantısı
Kablo armatüre damlama kıvrımı (drip loop) bırakılarak bağlanır: kablo aşağı bir kıvrım yapar, su o noktadan damlar ve rakora ulaşmaz. Rakor kablo çapına uygun ve doğru torkta sıkılmış olmalıdır.
- Devre koruması
Dış aydınlatma devresi 30 mA kaçak akım rölesiyle korunur. Nem kaynaklı kaçaklar burada en sık görülür; röle olmadan bu kaçak fark edilmez. Ayrıca parafudr koruması önerilir — dış hatlar yıldırım darbesine daha açıktır.
- Kontrol
Fotosel veya astronomik zaman saati ile hava kararınca yakma, geç saatte kapatma. Geçiş noktalarında ayrıca hareket sensörü.
Ömrü belirleyen dört özellik
Dış mekân armatüründe fiyat farkı nereden gelir?LED çipinden değil, gövdenin dış koşullara dayanmasından
| Özellik | İyi | Kötü | Sonucu |
|---|---|---|---|
| IP sınıfı | IP65 (gömme IP67, havuz IP68) | IP44 | Su girişi, kaçak akım rölesi atması |
| Gövde malzemesi | Alüminyum döküm + elektrostatik boya | İnce sac veya plastik | Korozyon, ısı atamama, kısa ömür |
| Difüzör | Temperli cam veya UV katkılı PC | UV katkısız plastik | 2-3 yılda sararma, ışık kaybı |
| IK darbe dayanımı | IK08 ve üzeri | Belirtilmemiş | Difüzör kırılır, IP koruması biter |
| Rakor ve conta | Kablo çapına uygun, kaliteli conta | Gevşek, uyumsuz | Su iletken üzerinden girer |
| Sürücü | Ayrı ve değiştirilebilir | Gövdeye gömülü | Bozulunca tüm armatür değişir |
| Deniz kıyısı ve tuzlu havada gövde malzemesi ve boya kalitesi belirleyici hâle gelir; standart ürünlerde korozyon hızlanır. | |||
Tasarım notu: az ışık, doğru yer
Bahçe aydınlatmasında en yaygın estetik hata her şeyi aydınlatmaktır. Gözünüz karanlığa adapte olduğu için 10 lüks bile yeterli bir yol aydınlığı verir; buna karşın bahçenin tamamı 100 lükse çıkarıldığında hem gökyüzü kaybolur hem hiçbir öğe öne çıkmaz. İyi bir bahçe kurgusu karanlığı da tasarlar: birkaç seçili nokta aydınlatılır, aralar karanlık bırakılır. Bu yaklaşım aynı zamanda enerji tüketimini, ışık kirliliğini ve komşu şikâyetlerini birlikte azaltır.
Sonraki adım
Projektör seçimi için LED projektör seçim rehberi. Koruma sınıfları için IP koruma sınıfları tablosu.
Kablolama için yeraltı kablosu döşeme kuralları, koruma için kaçak akım rölesi. Kontrol için zaman saati ve fotosel, hareket sensörlü aydınlatma.
Bahçe planınızı ve yol uzunluklarını bize gönderirseniz armatür adedini ve kablo metrajını birlikte çıkarabiliriz.
Bu içerikte geçen ürünler Şahin Elektrik stoğunda
Sıkça Sorulan Sorular
Bahçe aydınlatmasında kaç lüks gerekir?
Bahçede iç mekâna göre çok daha düşük değerler yeterlidir, çünkü gözünüz karanlığa adapte olmuştur. Patika ve yürüme yolu: 5-20 lüks. Merdiven ve kot değişimi: 20-50 lüks (güvenlik için basamak kenarı belirgin olmalı). Giriş kapısı ve kapı önü: 50-100 lüks (kilit ve yüz tanıma için). Otopark ve manevra alanı: 20-50 lüks. Oturma / yemek alanı: 50-100 lüks. İç mekân değerlerini (300-500 lüks) bahçeye taşımak, hem israf hem rahatsız edici bir sonuç verir.
Bahçeye hangi kablo döşenir?
Toprak altı geçişlerde NYY (0,6/1 kV) kullanılır; halojensiz gereksinimi varsa N2XH. NYM kesinlikle toprağa gömülmez — kılıfı toprak nemine ve mekanik zorlanmaya dayanmaz. Ancak doğru kablo tek başına yeterli değildir: hendek tabanına elenmiş kum serilir, kablo yatırılır, üzerine kum ve ardından uyarı bandı konur; araç geçen yerlerde koruma borusu kullanılır. Derinlik ve koruma detayları: yeraltı kablosu döşeme kuralları.
Yere gömme armatür neden bozuluyor?
Neredeyse her zaman su yüzünden — ama sebep armatürün IP sınıfı değil, drenaj yapılmamış olmasıdır. IP67 "geçici su altına dayanır" demektir (standart deneyde 1 m'de 30 dakika); sürekli su içinde kalan armatür yaşar ve conta zamanla teslim olur. Doğru montaj: armatürün altına çakıl/kum drenaj yatağı hazırlanır, su birikmesi engellenir. İkinci sebep kablo rakoru: rakor doğru sıkılmamışsa gövde IP67 olsa da su iletken üzerinden girer. Üçüncüsü üzerine basılma: yürüme yolundaki armatürlerde IK08 ve üzeri aranır.
Solar bahçe armatürü işe yarar mı?
Doğru yerde çok işe yarar, yanlış yerde hayal kırıklığı olur. İşe yaradığı yer: kablo çekilmesi zor veya çok pahalı olan noktalar (uzak bahçe köşesi, ada, çit boyunca patika), geçici kurulumlar, dekoratif vurgu. Sınırları: ışık akısı şebeke beslemeli armatürlerin belirgin altındadır; kışın ve bulutlu günlerde şarj yetmez; pil ömrü 2-4 yıldır ve değiştirilmesi gerekir; gölgede kalan panel hiç şarj olmaz. Kural: güvenlik amaçlı aydınlatmada (merdiven, giriş, otopark) solar tek başına yeterli sayılmamalı; dekoratif ve destek katmanı olarak değerlendirilmelidir.
Sokak ve site içi yol aydınlatmasında direk aralığı ne olmalı?
Direk aralığı; direk yüksekliği, armatürün ışık dağılım eğrisi ve hedeflenen aydınlık düzeyine bağlı olarak hesaplanır. Kaba bir yaklaşım olarak site içi yollarda aralık, direk yüksekliğinin 3-4 katı civarında tutulur (4 m direkte 12-16 m). Ancak bu bir başlangıç değeridir: yolun genişliği, ağaç gölgesi ve armatürün optiği sonucu belirgin şekilde değiştirir. Kamuya açık yollarda TS EN 13201 serisi aydınlatma sınıfları esas alınır ve nokta bazlı hesap yapılır. Site ve özel alan projelerinde m² ve yol uzunluğunu bize gönderirseniz armatür adedini birlikte çıkarabiliriz.
Bahçe aydınlatması komşuyu rahatsız ediyor, ne yapabilirim?
Sorun genelde ışığın yönünde ve miktarındadır. Sırayla: (1) armatürleri aşağı doğru eğin — ufka veya yukarı bakan armatür en çok rahatsızlık verir; (2) siperlik takın; (3) lümeni düşürün — bahçede 5-20 lüks yeterlidir, çoğu kurulumda gereğinden fazla güç seçilir; (4) renk sıcaklığını 3000 K'ya çekin — 6500 K algılanan rahatsızlığı artırır; (5) geç saatte zaman saatiyle kapatın; (6) sürekli açık yerine hareket sensörlü kurguya geçin.
Emin değil misiniz?
Seçimi bize doğrulatın — ücretsiz
Hesabınızı yaptınız ama sorumluluk büyükse, değerleri bize yazın. 1967'den beri sahada olan ekibimiz uygun ürünü ve alternatifini dakikalar içinde teyit eder.
İlgili içerikler
Küme rehberiLED Aydınlatma Rehberi: Lümen, Kelvin, CRI ve Armatür SeçimiİlgiliLüks (Lux) Hesabı Nasıl Yapılır? Mekan Bazlı Aydınlatma StandartlarıİlgiliLED Projektör Seçimi: Watt, Lümen ve IP Sınıfı RehberiİlgiliIP Koruma Sınıfları Tablosu: IP20'den IP68'e Tam ListeİlgiliYeraltı Kablosu Döşeme Kuralları ve Derinlik StandartlarıİlgiliZaman Saati (Timer) ve Fotosel Kullanımı: Otomatik KontrolİlgiliKaçak Akım Rölesi Nedir? 30 mA ve 300 mA Farkı, Seçim RehberiİlgiliHareket Sensörlü Aydınlatma Kurulumu ve Ayarları
ŞE
Şahin Elektrik Teknik EkibiElektrik malzemesi ve aydınlatma · 1967'den beri
Bu içerik, Şirinevler'deki mağazamızda ve saha projelerinde gün içinde yüzlerce malzeme seçimi yapan satış-teknik ekibimiz tarafından hazırlanır; yayına girmeden önce tesisat uygulamasında deneyimli bir ekip üyesi tarafından teknik doğruluk açısından kontrol edilir.
Sorumluluk sınırı: Buradaki bilgiler seçim ve ön değerlendirmeye yardımcı olmak için hazırlanmıştır; proje bazlı bağlayıcı hesap ve uygulama yerine geçmez. Enerji altındaki her işi yetkili elektrikçiye yaptırın.
Kaynaklar ve referans standartlar
- TS EN 12464-2 — Dış çalışma alanlarının aydınlatması
- TS EN 13201 serisi — Yol aydınlatması
- IEC 60529 / IEC 62262 — IP ve IK koruma sınıfları
- TS HD 60364-7-714 — Dış aydınlatma tesisatları
- CIE 150 — Dış aydınlatmada rahatsız edici ışık