Henüz teklif listenize ürün eklemediniz.
Elektrik Metrajı ve Keşif: Malzeme Miktarı Nasıl Hesaplanır?
B2B / Proje / Toptan
Elektrik Metrajı ve Keşif: Malzeme Miktarı Nasıl Hesaplanır?
Projeden metraj çıkarma yöntemi, fire oranları, m² başına kablo ve buat tahmin katsayıları.
Hızlı Cevap
Elektrik metrajı, projeden malzeme miktarına geçiş işidir ve üç adımda yapılır: (1) Nokta sayımı — plan üzerinden priz, anahtar, aydınlatma ve özel noktalar tek tek sayılır; (2) Güzergâh ölçümü — her devrenin panodan son noktaya kadar olan uzunluğu, düşey geçişler dâhil ölçülür; (3) Pay ekleme — kablo ve boruda %10-15, aksesuarda %5-10. En yaygın hata, toplam metreden gitmektir: devre bazlı hesap yapılmadığında hem kesitler karışır hem metraj sapar. İkinci hata düşey mesafeleri unutmaktır — plan iki boyutludur ama kablo panodan tavana, tavandan prize iner.
- Metraj devre bazlı yapılır; toplamdan gitmek hem kesit hem miktar hatası üretir.
- Plan iki boyutludur: düşey mesafeler (pano yüksekliği, tavan-priz inişleri) ayrıca eklenir.
- Her devre için en uzun nokta esas alınır — gerilim düşümü hesabı buna göre yapılır.
- Metraj tablosu aynı zamanda teklif ve hakediş belgesidir; düzenli tutulmalıdır.
İçindekiler (8 bölüm)
Metrajın üç adımı
Kat planı iki boyutludur; kablo ise üç boyutlu hareket eder. Tipik bir priz devresinde kablo panodan tavana çıkar, tavan boyunca yatay gider, sonra her priz için tavandan aşağı iner.
Somut örnek: 8 prizli bir devrede her priz için tavandan yaklaşık 2,3 m iniş = 18,4 metre — buna pano çıkışı (~1,4 m) eklenir. Yalnızca düşey mesafeler 20 metreye yaklaşır ve bu, çoğu odada yatay mesafeye yakın bir değerdir. Düşeyleri atlayan bir metraj, gerçek ihtiyacın %30-40 altında çıkar.
Düşey mesafe referansları
| Güzergâh | Tipik mesafe | Not |
|---|---|---|
| Pano üstünden tavana | 1,2 – 1,5 m | Her devre için bir kez |
| Tavandan prize (40 cm) | 2,2 – 2,5 m | Her priz için ayrı |
| Tavandan anahtara (110-120 cm) | 1,5 – 1,8 m | Her anahtar noktası için |
| Tavandan tezgâh üstü prize (110 cm) | 1,5 – 1,8 m | Mutfak |
| Tavandan TV ünitesi prizine (60-70 cm) | 1,9 – 2,1 m | Salon |
| Kat geçişi (döşeme kalınlığı dâhil) | 2,8 – 3,2 m | Çok katlı yapılarda |
| Buat içi fazlalık | 0,15 – 0,20 m | Her buat, her damar için |
| Kasa içi fazlalık | 0,15 – 0,20 m | Her nokta için |
| Pano içi düzenleme payı | 0,5 – 1,0 m | Devre başına |
| Bu mesafeler pay oranından ayrı olarak hesaba eklenir. Pay (%10-15), bunların üzerine gelen kesim ve ölçüm sapmalarını karşılar. | ||
Örnek: bir priz devresinin metrajı
- Devre
- Salon priz devresi · 8 nokta · 2,5 mm² · B16 sigorta
- 1 · Pano çıkışı
- Pano üstünden tavana: 1,4 m
- 2 · Tavanda yatay güzergâh
- Pano bölgesinden salona + salon içinde noktalar arası: 22 m
- 3 · Düşey inişler
- 8 priz × 2,3 m = 18,4 m
- 4 · Buat ve kasa fazlalıkları
- (3 buat + 8 kasa) × 0,18 m ≈ 2,0 m
- 5 · Pano içi düzenleme
- 0,8 m
- Ham toplam
- 1,4 + 22 + 18,4 + 2,0 + 0,8 = 44,6 m
- 6 · Pay (%12)
- 44,6 × 1,12 ≈ 50 m
- Sipariş
- 50 m · 3×2,5 mm² NYM (veya boru içinde 3 × 50 m NYA)
- En uzak nokta
- Pano → en uzak priz: 28 m → gerilim düşümü kontrolü bu değere göre yapılır
Metraj toplam miktarı verir; ancak kesit kararı toplam metreye değil en uzak noktaya olan mesafeye bağlıdır. Gerilim düşümü hesabı, panodan devrenin en uzak noktasına kadar olan uzunlukla yapılır. Bu yüzden metraj tablosunda her devre için iki uzunluk tutulur: sipariş için toplam metre, kesit kontrolü için en uzak nokta mesafesi. Hesap: kablo kesiti hesaplama aracı.
Metraj tablosu şablonu
| Devre | Mekân | Nokta | Kesit | Kablo (m) | Boru (m) | Buat | Sigorta | En uzak |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A1 | Salon aydınlatma | 6 | 1,5 | 42 | 30 | 3 | B10 | 22 m |
| P1 | Salon priz | 8 | 2,5 | 50 | 34 | 3 | B16 | 28 m |
| P2 | Mutfak priz | 10 | 2,5 | 55 | 36 | 4 | B16 | 24 m |
| P3 | Odalar priz | 14 | 2,5 | 78 | 52 | 5 | B16 | 32 m |
| C1 | Elektrikli ocak | 1 | 6 | 18 | 12 | 1 | C32 | 16 m |
| C2 | Şofben | 1 | 4 | 22 | 15 | 1 | C25 | 19 m |
| C3 | Klima | 2 | 2,5 | 26 | 18 | 2 | C16 | 21 m |
| B1 | Banyo | 4 | 2,5 | 24 | 16 | 2 | B16 | 18 m |
| Z1 | Data / TV | 5 | — | 48 | 36 | 2 | — | 30 m |
| Kablo uzunlukları pay dâhil yazılır. Boru uzunluğu kablodan azdır çünkü buat ve kasa fazlalıkları boruya girmez. Zayıf akım (Z1) ayrı güzergâh gerektirir. | ||||||||
Nokta sayımı: neyi saymalı?
Plan üzerinden sayılacak kalemler
- Priz noktaları — mekân bazında; ikili/üçlü grupları ayrı ayrı say
- Anahtar noktaları — tip belirt (adi, vavien, komütatör, dimmer, jaluzi)
- Aydınlatma çıkışları — tavan, aplik, spot, şerit LED besleme noktası
- Data / TV / diafon noktaları — ayrı güzergâh gerektirir
- Özel besleme noktaları — ocak, fırın, şofben, klima, çamaşır/bulaşık makinesi, EV şarj
- Buat sayısı — güzergâh dallanma noktaları
- Kasa sayısı — her nokta bir kasa; çoklu çerçevelerde birleşik kasa
- Pano modül ihtiyacı — devre sayısı + koruma cihazları + %30 yedek
- Zil, diafon, kapı otomatiği — genelde unutulan kalemler
- Acil aydınlatma ve exit — ticari yapıda zorunlu
- Dış mekân noktaları — bahçe, balkon, cephe; IP korumalı ürün gerekir
Metrajda en çok atlanan kalemler genelde küçük ama işi durduran şeylerdir: zayıf akım hatları (data, TV, diafon — ayrı güzergâh ve ayrı boru), zil ve kapı otomatiği, gardırop ve dolap içi aydınlatma (sonradan eklemesi çok zor), banyo aspiratörü hattı, klima iç ünite beslemeleri, acil aydınlatma ve exit armatürleri (ticari yapıda zorunlu), topraklama ve eşpotansiyel bağlantı malzemesi, kör kapaklar. Bu kalemler tek tek küçüktür ama toplamda hem maliyet hem ek sipariş demektir.
Metraj tablosunun dört kullanımı
Malzeme listesi doğrudan bu tablodan çıkar. Etaplı teslim planı da buna göre kurulur.
Birim fiyatlarla çarpılarak müşteriye verilecek teklif oluşur. Kalem bazlı olduğu için savunulabilir.
Tamamlanan devreler üzerinden hakediş düzenlenir. İlerleme ölçülebilir hâle gelir.
Yapılan işin projeye uygunluğu bu tabloyla karşılaştırılır. As-built belgesinin temelidir.
Projeli işlerde metraj, proje müellifinin hazırladığı keşif cetveline dayanır. Ancak taahhüt firması, teklif vermeden ve sipariş geçmeden önce bu metrajı mutlaka kendisi kontrol etmelidir — çünkü sahada uygulanacak gerçek güzergâh, projedeki teorik güzergâhtan farklı olabilir ve fark size kalır.
Kontrol ederken özellikle şunlara bakın: düşey mesafeler dâhil edilmiş mi, pay oranları makul mu, zayıf akım ayrı hesaplanmış mı, özel besleme noktaları (ocak, klima, EV şarj) atlanmış mı. Bir saatlik kontrol, projenin tamamında ciddi bir fark yaratabilir.
Metrajdan maliyete
- Metraj tablosunu tamamlayın
Devre bazlı, düşey mesafeler dâhil, paylar eklenmiş. Bu tablo olmadan sonraki adımlar tahmine dayanır.
- Malzeme gruplarını toplayın
Kesit bazında kablo toplamı, çap bazında boru toplamı, buat/kasa adetleri, nokta malzemeleri, pano ekipmanı, armatürler. Bu, sipariş listenizdir.
- Etaplara bölün
Kaba tesisat / pano / ince tesisat + armatür. Etaplı teslim hem depolama hem nakit akışı hem kayıp riskini birlikte yönetir. Bkz. şantiye malzeme listesi.
- Teklif alın
Listeyi standart formatta gönderin: ürün tanımı (teknik özellikleriyle), marka tercihi veya "muadil kabul edilir" notu, miktar, birim, teslim tarihi ve yeri. Bkz. fiyat teklifi alma.
- Fiyatı bağlayın
Özellikle kabloda fiyat bakıra bağlı olarak değişir. Büyük metrajlı işlerde fiyatın yazılı olarak bağlanması ve makara bazında alım, hem maliyeti hem riski düşürür. Bkz. kablo metre fiyatları.
- Maliyet ve kârlılık hesabını yapın
Malzeme + işçilik + genel gider + risk payı. Metraj tablosu bu hesabın temelidir. Bkz. taahhüt maliyet hesabı.
Sonraki adım
Malzeme listesi ve etaplama için şantiye elektrik malzemesi listesi. Nokta sayısı planlaması için priz adedi hesabı.
Kesit ve gerilim düşümü kontrolü için kablo kesiti hesaplama aracı. Fiyatlama için kablo metre fiyatları ve fiyat teklifi alma.
Tedarik ve maliyet yönetimi: toptan alım rehberi, taahhüt maliyet hesabı. Metrajınızı bize gönderirseniz kalem kalem fiyatlayıp eksikleri aynı gün bildirebiliriz.
Sıkça Sorulan Sorular
Elektrik metrajı nasıl çıkarılır?
Üç adımda. (1) Nokta sayımı: Kat planı üzerinden priz, anahtar, aydınlatma çıkışı, data/TV noktası ve özel noktalar (klima, ocak, şofben) tek tek sayılır ve mekân bazında tabloya işlenir. (2) Güzergâh ölçümü: Her devrenin panodan son noktaya kadar olan uzunluğu ölçülür; buna düşey geçişler (pano yüksekliği, tavan inişleri, priz yükseklikleri) eklenir. (3) Pay ekleme: Kablo ve boruda %10-15, aksesuarda %5-10 pay eklenir. Sonuç, devre bazlı bir metraj tablosudur ve hem malzeme siparişi hem teklif için kullanılır.
Metrajda en sık yapılan hatalar neler?
Beş hata öne çıkar. (1) Toplam metreden gitmek: Devre bazlı hesap yapılmadığında hangi kesitten ne kadar gerektiği karışır. (2) Düşey mesafeleri unutmak: Plan iki boyutludur; kablo panodan tavana çıkar, tavandan prize iner — bu mesafeler toplamda ciddi tutar. (3) Pay eklememek: Buat girişleri, pano içi kıvrımlar ve kesim kayıpları %10-15'e ulaşır. (4) Bir devrenin birden fazla kolunu tek uzunluk saymak. (5) Zayıf akımı unutmak: Data, TV ve diafon hatları ayrı güzergâh ve ayrı metraj gerektirir.
Kablo metrajında pay ne kadar olmalı?
Yerleşik pratik %10-15'tir. Bu pay şunları karşılar: buat girişlerindeki fazlalıklar (her buatta 15-20 cm), pano içi kıvrımlar ve düzenleme payı, kat ve duvar geçişleri, kesim kayıpları, ölçüm sapmaları. Karmaşık güzergâhlarda ve tadilat işlerinde %20'ye çıkabilir — çünkü mevcut yapıda güzergâh her zaman düz gitmez. Boru metrajında da benzer pay uygulanır. Aksesuar ve küçük malzemede (buat, klemens, dübel) %5-10 kayıp payı eklenir; bunlar kırılan, düşen ve kaybolan kalemlerdir.
Düşey mesafeler neden önemli?
Çünkü kat planı iki boyutludur ama kablo üç boyutlu hareket eder. Tipik bir priz devresinde kablo: panodan tavana çıkar (pano üstünden tavana ~1,2-1,5 m), tavan boyunca yatay gider, sonra her priz için tavandan aşağı iner (~2,2-2,5 m). Sekiz prizli bir devrede yalnızca düşey inişler 18-20 metre tutar — bu, yatay mesafeye yakın bir değerdir. Aynı şekilde anahtarlar için tavandan 110-120 cm'e iniş, mutfak tezgâh üstü prizler için farklı yükseklikler hesaba katılır. Düşey mesafeleri atlamak, metrajı %30-40 eksik çıkarır.
Metraj tablosunda hangi bilgiler olmalı?
Her satırda: devre no, devre adı/mekân, nokta sayısı, kablo tipi ve kesiti, uzunluk (pay dâhil), boru çapı ve uzunluğu, buat sayısı, sigorta değeri ve eğrisi, en uzak nokta mesafesi (gerilim düşümü kontrolü için). Tablonun altında malzeme grupları toplanır. Bu tablo yalnızca sipariş için değil; teklif hazırlama, hakediş düzenleme ve kabul aşamasında da kullanılır. Düzenli tutulan bir metraj tablosu, projenin en değerli belgelerinden biridir.
Metrajı kim çıkarmalı?
Projeli işlerde metraj, proje müellifinin hazırladığı keşif ve metraj cetveline dayanır. Ancak taahhüt firması, teklif vermeden ve sipariş geçmeden önce bu metrajı mutlaka kendisi kontrol etmelidir — çünkü sahada uygulanacak güzergâh, projedeki teorik güzergâhtan farklı olabilir ve fark size kalır. Küçük işlerde metraj doğrudan uygulayıcı tarafından çıkarılır. Her durumda metrajın yazılı ve devre bazlı olması gerekir; "yaklaşık şu kadar" yaklaşımı hem malzeme hem para kaybettirir.
Şahin Elektrik · 1967'den beri
Proje listenizi tek yerden kapatın
10.000'i aşkın kalemlik stok, Cata · ACK · Viko · Siemens · Öznur Kablo yetkili bayiliği ve ŞahinToptan üzerinden bayi fiyatları. Malzeme listenizi gönderin, aynı gün fiyatlayalım.
İlgili içerikler
Bu içerik, Şirinevler'deki mağazamızda ve saha projelerinde gün içinde yüzlerce malzeme seçimi yapan satış-teknik ekibimiz tarafından hazırlanır; yayına girmeden önce tesisat uygulamasında deneyimli bir ekip üyesi tarafından teknik doğruluk açısından kontrol edilir.
Sorumluluk sınırı: Buradaki bilgiler seçim ve ön değerlendirmeye yardımcı olmak için hazırlanmıştır; proje bazlı bağlayıcı hesap ve uygulama yerine geçmez. Enerji altındaki her işi yetkili elektrikçiye yaptırın.
Kaynaklar ve referans standartlar
- TS HD 60364-5-52 — Kablo seçimi ve döşenmesi
- Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği
- Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı — Birim fiyat ve tarif kitapları (keşif esasları)